بیشاظهاری یا بیشبود ارزش کالا چیست؟
بیشاظهاری یا بیشبود ارزش کالا، پدیدهای است که در آن ارزش واقعی کالایی که قرار است وارد یا صادر شود، به صورت عمدی یا سهوی، بیشتر از مقدار حقیقی آن اظهار میگردد. این عمل میتواند دلایل متعددی داشته باشد و پیامدهای مختلفی را برای اشخاص حقیقی و حقوقی درگیر در فرآیند تجارت بینالملل و همچنین برای ساختار اقتصادی کشور به همراه داشته باشد. در بسیاری از موارد، بیشاظهاری با هدف دستیابی به مزایای غیرقانونی یا فرار از برخی الزامات قانونی صورت میگیرد.
یکی از انگیزههای اصلی برای انجام بیشاظهاری، خروج غیرقانونی ارز از کشور است. در این سناریو، واردکننده با اظهار ارزش بیشتر برای کالا، میتواند مقادیر بیشتری از ارز رسمی کشور را برای پرداخت به فروشنده خارجی درخواست و دریافت کند. این مازاد ارز، که در واقع برای کالایی با ارزش کمتر پرداخت شده، سپس میتواند به صورت غیرقانونی در خارج از کشور نگهداری شده یا در بازارهای غیررسمی به کار گرفته شود. این رویه، به ویژه در کشورهایی با محدودیتهای ارزی و سیستمهای چند نرخی ارز، جذابیت بیشتری پیدا میکند. همچنین، بیشاظهاری میتواند با هدف پولشویی انجام شود. در این حالت، مبالغ حاصل از فعالیتهای غیرقانونی از طریق واردات کالاهایی با ارزشهای متورمشده، به ظاهر قانونی جلوه داده شده و وارد چرخه اقتصادی میشوند. با این روش، پولهای کثیف به صورت ظاهراً مشروع شسته شده و در نهایت به حسابهایی در خارج از کشور منتقل میگردند.
علاوه بر این، در برخی موارد ممکن است بیشاظهاری با اهداف دیگری نیز صورت پذیرد. به عنوان مثال، در صورت وجود یارانههای صادراتی یا مشوقهای خاص برای برخی کالاها، صادرکنندگان ممکن است با اظهار ارزش بیشتر، سعی در بهرهمندی حداکثری از این مزایا داشته باشند. این امر منجر به دریافت مبالغی بیش از آنچه استحقاق آن را دارند، از دولت میگردد و بار مالی سنگینی را به بیتالمال تحمیل میکند. شناسایی و برخورد با این پدیده، یکی از چالشهای اصلی برای نهادهای نظارتی و گمرکات در سراسر جهان است که نیازمند سیستمهای کنترلی پیشرفته و هماهنگیهای بینالمللی است.
منظور از کماظهاری در گمرک چیست؟
کماظهاری در گمرک به معنای اظهار ارزش، تعداد، نوع یا هر مشخصه دیگری از کالای وارداتی یا صادراتی به میزانی کمتر از واقعیت است. این تخلف، به منظور کاهش هزینههای گمرکی، فرار از محدودیتهای تجاری یا پنهان کردن ماهیت واقعی کالا انجام میشود و از جمله رایجترین تخلفات در تجارت بینالملل محسوب میگردد.
یکی از اصلیترین دلایل کماظهاری ارزش، کاهش پرداخت حقوق ورودی و عوارض گمرکی است. با اظهار ارزش پایینتر از واقعیت کالا، مبنای محاسبه مالیات و عوارض نیز کاهش یافته و واردکننده مبلغ کمتری را به دولت پرداخت میکند. این امر مستقیماً به کاهش درآمدهای دولت و تضعیف توان مالی بخش عمومی منجر میشود. علاوه بر حقوق ورودی، کماظهاری میتواند بر سایر مالیاتها و عوارض مبتنی بر ارزش کالا، مانند مالیات بر ارزش افزوده یا عوارض خاص، نیز تأثیرگذار باشد و به کاهش چشمگیر درآمدهای حاصل از این منابع بیانجامد. این موضوع به ویژه در مواردی که ارزش کالا سهم قابل توجهی در محاسبه کل هزینههای گمرکی دارد، از اهمیت بالایی برخوردار است.
موارد شایع کماظهاری شامل:
- کماظهاری ارزش کالا: رایجترین نوع کماظهاری که در آن قیمت فاکتور یا ارزش تجاری کالا کمتر از واقعیت اعلام میشود. این کار به صورت هدفمند برای کاهش پایههای مالیاتی و عوارض گمرکی انجام میگیرد و میتواند به طور مستقیم بر درآمدهای دولت تأثیر منفی بگذارد.
- کماظهاری تعداد یا وزن کالا: اظهار تعداد یا وزن کمتر از مقدار واقعی کالا در اسناد. این نوع کماظهاری میتواند علاوه بر کاهش حقوق ورودی، برای فرار از محدودیتهای مقداری واردات یا صادرات نیز مورد استفاده قرار گیرد. به عنوان مثال، اگر برای واردات یک کالای خاص محدودیت تعدادی وجود داشته باشد، با کماظهاری، میتوان از این محدودیت عبور کرد.
- اشتباه در طبقهبندی تعرفهای (HS Code): انتخاب کد تعرفهای برای کالا که نرخ حقوق ورودی پایینتری دارد، در حالی که کد تعرفهای صحیح با نرخ بالاتر است. این روش، با وجود اینکه مستقیماً به کماظهاری ارزش مربوط نمیشود، اما به طور غیرمستقیم منجر به کاهش پرداخت گمرکی میشود و به همین دلیل در زمره تخلفات گمرکی قرار میگیرد.
- اظهار مشخصات نادرست کالا: مثلاً اظهار کالایی با کیفیت پایینتر یا مشخصات فنی کمتر، در حالی که کالای واقعی از کیفیت یا مشخصات بالاتری برخوردار است. این نوع کماظهاری نیز میتواند به منظور کاهش ارزش اظهارشده و در نتیجه کاهش هزینههای گمرکی انجام گیرد.
پیامدهای کماظهاری تنها به کاهش درآمدهای دولتی محدود نمیشود؛ این عمل میتواند به ایجاد رقابت ناعادلانه در بازار داخلی منجر شود. واردکنندگان متخلف با پرداخت هزینههای گمرکی کمتر، کالاهای خود را با قیمت پایینتری در بازار عرضه میکنند که این امر به تولیدکنندگان داخلی که مجبور به رعایت قوانین و پرداخت کامل حقوق و عوارض هستند، آسیب میرساند. این موضوع میتواند به تضعیف صنایع داخلی و کاهش اشتغال در کشور منجر شود. علاوه بر این، کماظهاری میتواند زمینهساز قاچاق کالا باشد، زیرا با پنهان کردن ماهیت واقعی کالا یا کاهش ارزش آن، امکان دور زدن قوانین و مقررات واردات و صادرات فراهم میشود.
تفاوت بیشاظهاری و کماظهاری در فرآیند گمرکی
بیشاظهاری و کماظهاری دو روی یک سکه در فرآیند گمرکی هستند که هر دو به انحراف از ارزش واقعی کالا منجر میشوند، اما با اهداف و پیامدهای متفاوتی صورت میپذیرند. در حالی که هر دو عمل به نوعی تخلف محسوب میشوند و توسط گمرک پیگیری میگردند، دلایل و آثار اقتصادی و حقوقی هر یک کاملاً متمایز است. درک این تفاوتها برای نهادهای نظارتی و فعالان اقتصادی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تفاوتهای کلیدی بین بیشاظهاری و کماظهاری:
| ویژگی | بیشاظهاری (Over-Invoicing) | کماظهاری (Under-Invoicing) |
| تعریف | اظهار ارزش کالا بیشتر از ارزش واقعی آن. | اظهار ارزش کالا کمتر از ارزش واقعی آن. |
| هدف اصلی | - خروج غیرقانونی ارز از کشور. - پولشویی و قانونی جلوه دادن درآمدهای غیرقانونی. - سوءاستفاده از یارانهها و مشوقهای صادراتی. | - فرار از پرداخت حقوق ورودی و عوارض گمرکی کمتر. - دور زدن محدودیتهای تجاری و واردات/صادرات. - افزایش سود واردکننده/صادرکننده از طریق کاهش هزینهها. |
| تأثیر بر درآمدهای دولت | ممکن است در مواردی منجر به افزایش ظاهری درآمدهای مالیاتی بر ارزش کالا شود، اما در نهایت به خروج سرمایه و تضعیف اقتصاد ملی منجر میگردد. | کاهش مستقیم درآمدهای دولت از محل حقوق ورودی و عوارض گمرکی. |
| تأثیر بر بازار داخلی | ممکن است منجر به افزایش قیمت تمامشده کالاها شود که به مصرفکننده منتقل میگردد. | ایجاد رقابت ناعادلانه برای تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان قانونی. |
| ریسکهای قانونی برای مرتکب | پیگرد قضایی به دلیل پولشویی، فرار مالیاتی، اخلال در نظام ارزی. | پیگرد قضایی به دلیل فرار مالیاتی، قاچاق کالا، جریمههای سنگین گمرکی. |
| مکانیسم کشف | مقایسه با قیمتهای جهانی، بررسی اسناد بانکی و سوابق تراکنشها، رصد جریانهای ارزی. | تطابق با قیمتهای مرجع، بازرسی فیزیکی کالا، بررسی فاکتورها و اسناد حمل. |
در حالی که کماظهاری عمدتاً با هدف کاهش هزینههای مستقیم گمرکی و افزایش سود تجاری انجام میشود، بیشاظهاری ابعاد پیچیدهتری دارد و غالباً با اهدافی فراتر از سودآوری صرف در تجارت، مانند خروج سرمایه، پولشویی و دور زدن کنترلهای ارزی، مرتبط است. هر دو عمل، به سیستم اقتصادی کشور آسیب رسانده و رقابت سالم در بازار را مختل میکنند. بنابراین، نهادهای گمرکی و نظارتی باید با هوشیاری کامل و استفاده از ابزارهای تحلیلی پیشرفته، با هر دو نوع تخلف مقابله کنند. مبارزه با این پدیدهها نیازمند رویکردی جامع است که شامل تقویت بازرسیها، توسعه سیستمهای اطلاعاتی، همکاریهای بینالمللی و وضع قوانین بازدارنده باشد.
نحوه محاسبه بیشبود ارزش در گمرک چگونه است؟
محاسبه و تشخیص بیشبود ارزش در گمرک فرآیندی پیچیده و تخصصی است که نیازمند دقت بالا و دسترسی به اطلاعات جامع میباشد. گمرکات برای مقابله با این پدیده، از روشهای مختلفی برای ارزیابی و تأیید صحت ارزش اظهاری کالا استفاده میکنند. هدف اصلی، مقایسه ارزش اظهار شده توسط واردکننده با ارزش واقعی و منطقی کالا در بازار بینالمللی است.
مراحل و شاخصهای کلیدی در محاسبه و تشخیص بیشبود ارزش:
- بررسی اولیه اسناد و مدارک:
- اظهارنامه گمرکی: اولین گام، بررسی دقیق اظهارنامه گمرکی است که توسط واردکننده یا نماینده قانونی او تکمیل شده و شامل اطلاعاتی نظیر نوع کالا، تعداد، وزن، ارزش واحد، و ارزش کل میباشد.
- فاکتور خرید (Commercial Invoice): این سند، که توسط فروشنده خارجی صادر میشود، باید حاوی اطلاعات دقیق کالا، قیمت واحد و قیمت کل باشد. مغایرت بین اطلاعات فاکتور و اظهارنامه میتواند نشانهای از تخلف باشد.
- بارنامه (Bill of Lading / Air Waybill): حاوی اطلاعات حمل و نقل کالا، فرستنده، گیرنده و وزن و حجم کالا است. این سند میتواند به تأیید اطلاعات مربوط به تعداد و وزن کالا کمک کند.
- لیست عدلبندی (Packing List): جزئیات بستهبندی و محتویات هر بسته را مشخص میکند که برای بررسی صحت تعداد و نوع کالا مفید است.
- گواهی مبدأ (Certificate of Origin): کشور سازنده کالا را مشخص میکند که میتواند در تعیین ارزش مرجع کالا مؤثر باشد.
- استفاده از پایگاه داده ارزشهای گمرکی (Price Database):
- یکی از ابزارهای اصلی گمرک، دسترسی به پایگاه دادهای از قیمتهای مرجع جهانی برای انواع کالاها است. این پایگاه داده شامل اطلاعات جمعآوری شده از واردات قبلی کالاهای مشابه، قیمتهای اعلامی توسط تولیدکنندگان معتبر و اطلاعات از منابع بینالمللی است. در صورتی که ارزش اظهار شده به طرز غیرعادی بالا باشد و با میانگین قیمتهای موجود در این پایگاه داده اختلاف فاحشی داشته باشد، زنگ خطر برای گمرک به صدا درمیآید.
- این پایگاه داده به طور مداوم بهروزرسانی میشود و شامل اطلاعات مربوط به انواع کالاها، از مواد اولیه گرفته تا محصولات نهایی، با در نظر گرفتن ویژگیهایی مانند کیفیت، برند (در موارد خاص و برای مقایسههای داخلی گمرک)، و کشور مبدأ است.
- بررسی سوابق وارداتی شخص یا شرکت:
- گمرک به سوابق واردات گذشته شرکتها و اشخاص دسترسی دارد. اگر یک شرکت در گذشته کالاهای مشابهی را با ارزش بسیار پایینتر وارد کرده باشد و اکنون همان کالا را با ارزش بسیار بالا اظهار کند، این میتواند نشانهای از بیشاظهاری باشد. بررسی الگوی رفتاری واردکننده در گذشته، میتواند سرنخهای مهمی را فراهم کند.
- تحقیق و بررسی بازار بینالمللی:
- در مواردی که ارزش اظهار شده به شدت مشکوک باشد، گمرک ممکن است رأساً به تحقیق در مورد قیمتهای جهانی کالا بپردازد. این تحقیق میتواند از طریق وبسایتهای بینالمللی فروش کالا، استعلام از سفارتخانهها یا نمایندگیهای تجاری کشور مبدأ، یا ارتباط با گمرکات سایر کشورها صورت گیرد.
- بررسی جریانهای مالی و بانکی:
- یکی از مهمترین روشها، تطبیق ارزش اظهار شده با مبالغ ارزی که برای خرید کالا از کشور خارج شده است. اگر مبلغ ارزی که از طریق سیستم بانکی منتقل شده، به طور قابل توجهی بیشتر از ارزش واقعی کالا باشد، این خود نشانهای از بیشاظهاری با هدف خروج ارز است. همکاری نزدیک گمرک با بانک مرکزی و سیستم بانکی کشور در این مرحله حیاتی است.
- بازرسی فیزیکی و ارزیابی کیفی کالا:
- در برخی موارد، گمرک ممکن است اقدام به بازرسی فیزیکی کالا نماید. در حین بازرسی، ممکن است مشخصات کالا با آنچه در اسناد اظهار شده مطابقت نداشته باشد، مثلاً کیفیت کالا پایینتر از ارزش اظهار شده باشد. این بازرسی میتواند به شناسایی مواردی که ارزش کالا به صورت مصنوعی بالا برده شده، کمک کند.
با استفاده از این ابزارها و روشها، گمرک تلاش میکند تا ارزش واقعی کالا را تعیین و در صورت تشخیص بیشبود ارزش، اقدامات قانونی لازم را برای جلوگیری از تخلف و برخورد با متخلفان به عمل آورد. این فرآیند نه تنها به حفظ درآمدهای دولت کمک میکند، بلکه به مبارزه با پولشویی و خروج غیرقانونی سرمایه نیز یاری میرساند.
شاخصهای تشخیص بیشاظهاری توسط گمرک
تشخیص بیشاظهاری کالا در گمرک یک فرآیند پیچیده است که نیازمند تحلیل دقیق دادهها و استفاده از شاخصهای مختلف است. گمرکات سراسر جهان برای مقابله با این پدیده که میتواند منجر به خروج غیرقانونی ارز و پولشویی شود، از ابزارها و روشهای گوناگونی بهره میبرند. این شاخصها به مأموران گمرک کمک میکنند تا موارد مشکوک را شناسایی کرده و مورد بررسی عمیقتری قرار دهند.
شاخصهای کلیدی تشخیص بیشاظهاری:
- اختلاف فاحش با قیمتهای مرجع و پایگاه داده گمرکی:
- یکی از اصلیترین شاخصها، مقایسه ارزش اظهار شده کالا با قیمتهای موجود در پایگاه داده ارزشهای گمرکی است. این پایگاه داده شامل اطلاعات گستردهای از قیمتهای واردات و صادرات کالاهای مشابه در گذشته، قیمتهای بینالمللی و دادههای تحلیلی بازار است. اگر ارزش اظهار شده به طور غیرمعمولی بالاتر از میانگین قیمتهای کالاهای مشابه با همان مشخصات و کشور مبدأ باشد، این موضوع به عنوان یک هشدار جدی تلقی میشود. گمرک به طور مداوم این پایگاه داده را به روزرسانی میکند تا دقت آن افزایش یابد.
- ناهمخوانی با قیمتهای بینالمللی و نرخهای بازار جهانی:
- گمرکات همچنین از منابع خارجی برای بررسی قیمتهای کالاهای خاص استفاده میکنند. این منابع میتوانند شامل گزارشهای تخصصی صنعتی، قیمتهای اعلامی در بورسهای کالایی بینالمللی، نشریات تجاری معتبر و حتی وبسایتهای فروش عمده باشند. اگر ارزش اظهار شده با قیمتهای رایج در بازار جهانی برای همان نوع کالا، با در نظر گرفتن کیفیت و ویژگیهای خاص، مغایرت داشته باشد، احتمال بیشاظهاری افزایش مییابد.
- بررسی سوابق تجاری واردکننده/صادرکننده:
- رفتار تجاری گذشته یک واردکننده یا صادرکننده میتواند سرنخهای مهمی را فراهم کند. اگر یک شرکت به طور مکرر کالاهایی را با ارزشهای بسیار بالا و غیرمتعارف اظهار کرده باشد، یا اگر اخیراً الگوی رفتاری خود را در زمینه اظهار ارزش تغییر داده باشد، این موارد توسط گمرک مورد توجه قرار میگیرد. همچنین، سابقه تخلفات قبلی، حتی اگر مرتبط با بیشاظهاری نباشد، میتواند منجر به افزایش سطح ریسکپذیری آن شرکت شود.
- مغایرت بین اسناد تجاری و اظهارنامه:
- هرگونه عدم تطابق بین اطلاعات مندرج در فاکتور خرید، لیست عدلبندی، بارنامه و اظهارنامه گمرکی میتواند نشانهای از دستکاری در اسناد باشد. به عنوان مثال، اگر وزن یا تعداد کالا در بارنامه کمتر از آنچه در فاکتور با ارزش بالا آمده باشد، این موضوع نیازمند بررسی دقیقتر است. وجود مغایرتهای غیرمنطقی و غیرعادی، از شاخصهای مهم در تشخیص تقلب است.
- وجود شرکتهای صوری یا واسطه در زنجیره تأمین:
- در برخی موارد بیشاظهاری، ممکن است شرکتهای واسطهای در خارج از کشور ایجاد شوند که تنها برای بالا بردن مصنوعی قیمت کالا نقش ایفا میکنند. گمرک با بررسی دقیق روابط بین شرکت واردکننده و شرکت خارجی فروشنده (به ویژه اگر ارتباطات مالکیتی یا مدیریتی وجود داشته باشد) و همچنین بررسی تراکنشهای مالی، میتواند این شرکتهای صوری را شناسایی کند. وجود آدرسهای مشکوک، سابقه کوتاه فعالیت، یا ارتباطات غیرمعمول در این زنجیره، از شاخصهای مهم هستند.
- حجم بالای تراکنشهای ارزی نامتناسب با حجم واقعی تجارت:
- همکاری نزدیک با بانک مرکزی و سیستم بانکی کشور به گمرک این امکان را میدهد که حجم و مبلغ تراکنشهای ارزی مربوط به یک واردات خاص را بررسی کند. اگر میزان ارز خروجی برای یک کالا به طور چشمگیری بیشتر از ارزش منطقی آن باشد، این موضوع میتواند نشاندهنده خروج غیرقانونی ارز از طریق بیشاظهاری باشد.
- عدم همخوانی مشخصات فنی و کیفی کالا با ارزش اظهار شده:
- در برخی موارد، حتی با بررسی فیزیکی کالا، میتوان به عدم تطابق کیفیت یا مشخصات فنی با ارزش اظهار شده پی برد. مثلاً اگر برای یک کالای با کیفیت پایین، ارزش یک کالای لوکس و با کیفیت بالا اظهار شده باشد، این موضوع توسط بازرسان گمرک قابل تشخیص است. استفاده از متخصصان و کارشناسان فنی در این زمینه بسیار مؤثر است.
با ترکیب این شاخصها و استفاده از ابزارهای تحلیلی پیشرفته، گمرکات میتوانند اثربخشی خود را در شناسایی و مقابله با بیشاظهاری افزایش دهند و از پیامدهای منفی آن بر اقتصاد کشور جلوگیری کنند. این فرآیند نه تنها به حفاظت از درآمدهای دولت کمک میکند، بلکه به حفظ شفافیت در تجارت و مبارزه با فساد نیز یاری میرساند.
نحوه اعتراض به بیشبود ارزش گمرکی
ممکن است در فرآیند ارزیابی گمرکی، واردکننده معتقد باشد که ارزش تعیین شده توسط گمرک برای کالای وارداتی، بیش از حد واقعی یا ناعادلانه است. در چنین شرایطی، سیستم گمرکی امکان اعتراض به بیشبود ارزش گمرکی را برای واردکنندگان فراهم کرده است. این فرآیند به واردکننده اجازه میدهد تا مدارک و دلایل خود را برای اثبات ارزش واقعی کالا ارائه دهد و از حقوق خود دفاع کند.
مراحل کلی اعتراض به بیشبود ارزش گمرکی:
- پرداخت ارزش اختلافی یا ارائه ضمانتنامه:
- زمانی که گمرک ارزش اظهاری کالا را نمیپذیرد و ارزش بالاتری را تعیین میکند (بیشبود ارزش)، واردکننده دو گزینه پیش رو دارد:
- پرداخت مازاد ارزش: واردکننده میتواند مبلغ اضافی ارزش تعیین شده توسط گمرک را پرداخت کند و کالا را ترخیص نماید. در این صورت، اعتراض خود را به صورت کتبی ثبت میکند و پیگیریهای بعدی برای بازپسگیری مازاد پرداختی (در صورت اثبات حقانیت) انجام خواهد شد.
- ارائه ضمانتنامه بانکی یا تعهد کتبی: در بسیاری از کشورها، واردکننده میتواند به جای پرداخت نقدی، ضمانتنامه بانکی معتبر یا تعهد کتبی (با تأیید مسئولان مربوطه) به مبلغ مازاد ارزش ارائه دهد. این ضمانتنامه تضمین میکند که در صورت رد اعتراض، مبلغ مورد نظر توسط واردکننده پرداخت خواهد شد. این گزینه به واردکننده کمک میکند تا کالا را سریعتر ترخیص کرده و از هزینههای انبارداری و تأخیر جلوگیری کند.
- زمانی که گمرک ارزش اظهاری کالا را نمیپذیرد و ارزش بالاتری را تعیین میکند (بیشبود ارزش)، واردکننده دو گزینه پیش رو دارد:
- تنظیم اعتراضنامه کتبی:
- پس از پرداخت یا ارائه ضمانتنامه، واردکننده باید یک اعتراضنامه کتبی و رسمی تنظیم کند. این اعتراضنامه باید حاوی اطلاعات زیر باشد:
- مشخصات کامل واردکننده (نام، کد ملی/کد اقتصادی، آدرس).
- مشخصات دقیق اظهارنامه گمرکی (شماره و تاریخ).
- شرح کالا و دلیل اعتراض به ارزش تعیین شده توسط گمرک.
- دلایل و مستندات محکم برای اثبات ارزش واقعی کالا (به تفصیل در ادامه توضیح داده شده است).
- درخواست رسیدگی به اعتراض.
- پس از پرداخت یا ارائه ضمانتنامه، واردکننده باید یک اعتراضنامه کتبی و رسمی تنظیم کند. این اعتراضنامه باید حاوی اطلاعات زیر باشد:
- ارائه مستندات و مدارک پشتیبان:
- مهمترین بخش اعتراض، ارائه مستندات قوی است که ارزش واقعی کالا را اثبات کند. این مدارک باید به صورت رسمی و معتبر باشند. برخی از مهمترین مستندات عبارتند از:
- فاکتور خرید (Commercial Invoice): فاکتور اصلی و معتبر صادر شده توسط فروشنده خارجی.
- قبض رسید وجه یا اسناد بانکی مربوط به پرداخت: مدارکی که نشاندهنده انتقال وجه به فروشنده خارجی است و مبلغ پرداخت شده را تأیید میکند. (مثلاً حواله ارزی، گواهی بانکی انتقال وجه).
- کاتالوگها و مشخصات فنی کالا: برای اثبات کیفیت، ویژگیها و مدل کالا که ممکن است بر ارزش آن تأثیرگذار باشد.
- قیمتهای جهانی یا منطقهای کالاهای مشابه: ارائه شواهد و استعلام قیمت از بازارهای بینالمللی برای کالاهای مشابه با همان کیفیت و مشخصات.
- قراردادهای خرید و فروش: در صورت وجود، قراردادهای رسمی بین واردکننده و فروشنده خارجی.
- سوابق وارداتی قبلی: اگر واردکننده قبلاً همین کالا را با ارزش مشابه وارد کرده باشد، ارائه اسناد مربوط به آن واردات.
- گزارش بازرسی (در صورت وجود): اگر پیش از واردات، بازرسی شخص ثالثی بر کالا انجام شده و گزارش ارزشیابی ارائه شده باشد.
- مهمترین بخش اعتراض، ارائه مستندات قوی است که ارزش واقعی کالا را اثبات کند. این مدارک باید به صورت رسمی و معتبر باشند. برخی از مهمترین مستندات عبارتند از:
- ارجاع اعتراض به مراجع ذیصلاح:
- اعتراضنامه و مستندات مربوطه به مرجع حل اختلاف گمرکی (که ممکن است شامل کمیسیونهای بدوی یا تجدیدنظر باشد) ارجاع داده میشود. این کمیسیونها متشکل از کارشناسان گمرکی و حقوقی هستند که مسئولیت بررسی پرونده و صدور رأی را بر عهده دارند.
- معمولاً در ابتدا پرونده به کمیسیون بدوی گمرکی ارجاع میشود. در صورت عدم پذیرش رأی این کمیسیون توسط واردکننده، امکان اعتراض به کمیسیون تجدیدنظر و در نهایت به دیوان عدالت اداری (در صورت وجود) وجود دارد.
- روند رسیدگی و صدور رأی:
- مراجع ذیصلاح پرونده، مدارک و دلایل ارائه شده توسط واردکننده را بررسی میکنند و در صورت لزوم، تحقیقات بیشتری انجام میدهند. ممکن است از واردکننده خواسته شود تا برای ارائه توضیحات حاضر شود.
- پس از بررسیهای لازم، کمیسیون رأی خود را صادر میکند. در صورت تأیید اعتراض واردکننده، گمرک موظف است مازاد پرداختی را به واردکننده بازگرداند یا ضمانتنامه را آزاد کند. در صورت رد اعتراض، رأی گمرک تأیید شده و واردکننده موظف به پرداخت مبلغ خواهد بود.
روند اعتراض به بیشبود ارزش گمرکی نیازمند دقت، آگاهی از قوانین و ارائه مستندات قوی است. کمک گرفتن از کارشناسان حقوقی و ترخیصکاران مجرب در این فرآیند میتواند بسیار مفید باشد.
مراحل قانونی اعتراض به بیشبود ارزش در واردات
اعتراض به بیشبود ارزش در فرآیند واردات، یک حق قانونی برای واردکنندگان است و برای اطمینان از عدالت در تعیین ارزش کالا و محاسبه صحیح حقوق و عوارض گمرکی پیشبینی شده است. این مراحل، یک روند رسمی و مشخص دارند که واردکنندگان باید آن را طی کنند.
مراحل قانونی اعتراض به بیشبود ارزش در واردات:
- اظهار ارزش کالا و ارزیابی اولیه گمرک:
- در ابتدا، واردکننده یا نماینده قانونی او (ترخیصکار) اظهارنامه گمرکی را تکمیل کرده و ارزش کالای وارداتی را بر اساس فاکتور خرید و سایر اسناد مرتبط اظهار میکند.
- گمرک پس از دریافت اظهارنامه و اسناد، اقدام به ارزیابی اولیه ارزش کالا میکند. این ارزیابی بر اساس پایگاه دادههای گمرکی، قیمتهای مرجع، و اطلاعات عمومی بازار صورت میگیرد.
- اگر ارزش اظهار شده توسط واردکننده با نظر کارشناس گمرک مطابقت نداشته باشد و گمرک ارزش بالاتری را برای کالا تعیین کند (بیشبود ارزش)، این موضوع به واردکننده ابلاغ میشود.
- ترخیص کالا از گمرک با پرداخت مازاد یا ارائه ضمانت:
- در این مرحله، واردکننده برای ترخیص کالای خود باید یا مبلغ مازاد ارزش تعیین شده توسط گمرک را نقداً پرداخت کند و رسید دریافت کند، یا در صورت امکان و طبق مقررات، ضمانتنامه بانکی معتبر به مبلغ اختلاف ارزش به گمرک ارائه دهد.
- هدف از این مرحله، جلوگیری از توقف کالا در گمرک و تحمیل هزینههای اضافی انبارداری است، در حالی که واردکننده حق اعتراض خود را محفوظ نگه میدارد.
- تنظیم و ثبت اعتراضنامه بدوی:
- پس از ترخیص کالا، واردکننده حداکثر ظرف مهلت قانونی مشخص شده (که معمولاً ۳۰ روز از تاریخ ابلاغیه گمرک است) باید اعتراضنامه کتبی خود را تنظیم و به صورت رسمی به کمیسیون بدوی رسیدگی به اختلافات گمرکی ارائه دهد.
- این اعتراضنامه باید شامل اطلاعات کامل کالا، اظهارنامه، دلایل قانعکننده برای اثبات ارزش واقعی کالا و مستندات پشتیبان (مانند فاکتور، اسناد پرداخت، کاتالوگ، استعلام قیمتهای بینالمللی) باشد.
- رسیدگی در کمیسیون بدوی گمرکی:
- کمیسیون بدوی متشکل از نمایندگان گمرک و بخش خصوصی (به عنوان مثال، نماینده اتاق بازرگانی یا تولیدکنندگان) است.
- این کمیسیون اعتراض واردکننده و مستندات ارائه شده را بررسی میکند. در صورت لزوم، ممکن است از واردکننده یا نماینده او برای ارائه توضیحات تکمیلی دعوت به عمل آید.
- پس از بررسیهای لازم، کمیسیون رأی خود را صادر و به طرفین ابلاغ میکند. این رأی میتواند به نفع واردکننده (کاهش ارزش گمرکی) یا به نفع گمرک (تأیید ارزش تعیین شده) باشد.
- اعتراض به رأی کمیسیون بدوی (در صورت لزوم):
- اگر واردکننده به رأی صادر شده توسط کمیسیون بدوی اعتراض داشته باشد، ظرف مهلت قانونی مشخص شده (معمولاً ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی بدوی) میتواند اعتراض خود را به کمیسیون تجدیدنظر رسیدگی به اختلافات گمرکی ارائه دهد.
- اعتراض به کمیسیون تجدیدنظر نیز باید به صورت کتبی و با ارائه دلایل و مستندات جدید (در صورت وجود) همراه باشد.
- رسیدگی در کمیسیون تجدیدنظر گمرکی:
- کمیسیون تجدیدنظر نیز متشکل از کارشناسان و نمایندگانی با تجربه بالاتر است. این کمیسیون مجدداً پرونده را بررسی کرده و رأی نهایی گمرک را صادر میکند.
- رأی کمیسیون تجدیدنظر معمولاً قطعی و لازمالاجرا از سوی گمرک است.
- اعتراض به دیوان عدالت اداری (آخرین مرحله):
- در صورت عدم پذیرش رأی کمیسیون تجدیدنظر توسط واردکننده، وی میتواند ظرف مهلت قانونی مشخص شده (معمولاً سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی تجدیدنظر) به دیوان عدالت اداری شکایت کند.
- دیوان عدالت اداری به عنوان عالیترین مرجع رسیدگی به شکایات مردم از دستگاههای دولتی، رأی نهایی را در این خصوص صادر خواهد کرد.
- رسیدگی در دیوان عدالت اداری بر اساس اصول و مقررات حقوقی و اداری صورت میگیرد و رأی این دیوان برای گمرک لازمالاجراست.
طی کردن این مراحل قانونی نیازمند آشنایی کامل با قوانین و مقررات گمرکی و اداری است و توصیه میشود واردکنندگان از مشاوره حقوقی تخصصی در این زمینه بهرهمند شوند.
راهکارهای پیشگیری از تخلف بیشاظهاری و بیشبود ارزش
پیشگیری از تخلف بیشاظهاری و مقابله با پدیده بیشبود ارزش کالا نیازمند رویکردی جامع و چندجانبه است که هم شامل اقدامات نظارتی سختگیرانه و هم شامل اصلاحات ساختاری در نظام اقتصادی و تجاری کشور میشود. هدف اصلی، از بین بردن انگیزههای وقوع این تخلف و افزایش ریسک برای متخلفین است.
راهکارهای کلیدی پیشگیری:
- حذف و یکسانسازی نرخ ارز:
- یکی از اصلیترین انگیزههای بیشاظهاری، وجود نرخهای ارز چندگانه و اختلاف فاحش بین نرخ رسمی و آزاد است. با یکسانسازی نرخ ارز و حرکت به سمت یک بازار ارز شفاف و بدون رانت، انگیزه برای خروج غیرقانونی ارز از طریق بیشاظهاری به شدت کاهش مییابد.
- این اقدام، علاوه بر مقابله با بیشاظهاری، به شفافیت بیشتر در اقتصاد و کاهش فساد کمک میکند.
- تقویت و بهروزرسانی پایگاه داده ارزشهای گمرکی:
- گمرک باید به طور مستمر پایگاه داده ارزشهای گمرکی خود را با اطلاعات دقیق و بهروز از قیمتهای جهانی و منطقهای کالاها، شامل مشخصات فنی، کشور مبدأ، کیفیت و برند (برای مقایسههای داخلی گمرک) تقویت کند.
- استفاده از سیستمهای هوشمند و تحلیل دادههای بزرگ (Big Data) برای شناسایی الگوهای غیرعادی در اظهار ارزش کالا میتواند بسیار مؤثر باشد.
- افزایش همکاریهای بینالمللی و تبادل اطلاعات:
- همکاری با گمرکات سایر کشورها و سازمانهای بینالمللی مانند سازمان جهانی گمرک (WCO) برای تبادل اطلاعات مربوط به ارزش کالاها، قیمتهای مرجع و پروندههای تخلف، میتواند به شناسایی سریعتر موارد بیشاظهاری کمک کند.
- ایجاد توافقنامههای تبادل اطلاعات با شرکای تجاری اصلی، ابزار قدرتمندی برای راستیآزمایی ارزشهای اظهار شده است.
- تشدید مجازاتها و افزایش ریسک تخلف:
- وضع مجازاتهای قانونی سنگینتر برای بیشاظهاری، شامل جریمههای نقدی بالا، حبس، و محرومیت از فعالیتهای تجاری، میتواند به عنوان یک عامل بازدارنده قوی عمل کند.
- اطمینان از اجرای قاطعانه و بدون تبعیض این مجازاتها، اهمیت بیشتری دارد تا متخلفان از مصونیت قضایی اطمینان نداشته باشند.
- تقویت نظارتهای بانکی و رصد جریانهای ارزی:
- همکاری تنگاتنگ بین گمرک و سیستم بانکی (بانک مرکزی و بانکهای تجاری) برای رصد دقیق و هوشمندانه جریانهای ارزی مرتبط با واردات و صادرات ضروری است.
- سیستمهای بانکی باید قابلیت شناسایی تراکنشهای ارزی نامتناسب با ارزش اظهار شده کالا را داشته باشند و موارد مشکوک را به سرعت به گمرک اطلاع دهند.
- بازرسی فیزیکی هوشمند و هدفمند:
- اگرچه بازرسی فیزیکی همه کالاها امکانپذیر نیست، اما استفاده از سیستمهای ارزیابی ریسک برای انتخاب هوشمندانه محمولهها برای بازرسی فیزیکی، میتواند به شناسایی مواردی که ارزش آنها به صورت مصنوعی بالا برده شده است، کمک کند.
- آموزش و تجهیز بازرسان گمرکی به دانش فنی و ابزارهای لازم برای ارزیابی کیفیت و مشخصات واقعی کالا، در این زمینه حائز اهمیت است.
- افزایش شفافیت در فرآیندهای گمرکی:
- شفافسازی تمامی مراحل و فرآیندهای گمرکی، از اظهارنامه تا ارزیابی و ترخیص، میتواند از امکان دستکاری و تخلف بکاهد.
- استفاده از سیستمهای الکترونیکی و بدون کاغذ (Paperless) در تمامی مراحل، به افزایش شفافیت و کاهش ارتباط مستقیم و فسادزا کمک میکند.
- آموزش و آگاهسازی فعالان اقتصادی:
- آگاهسازی واردکنندگان و صادرکنندگان از قوانین و مقررات مربوط به اظهار ارزش کالا و پیامدهای قانونی تخلف، میتواند به کاهش تخلفات سهوی و افزایش تمایل به رعایت قوانین کمک کند.
با اجرای مجموعهای از این راهکارها، میتوان بستر مناسبی برای کاهش چشمگیر تخلف بیشاظهاری و بیشبود ارزش در نظام گمرکی و تجاری کشور فراهم آورد.
پیامدهای اقتصادی و قانونی بیشاظهاری
بیشاظهاری ارزش کالا، پدیدهای با پیامدهای گسترده و مخرب است که نه تنها بر وضعیت اقتصادی کشور تأثیر منفی میگذارد، بلکه میتواند عواقب قانونی سنگینی را نیز برای مرتکبین به همراه داشته باشد. این اقدام، بیش از آنکه صرفاً یک خطای اداری باشد، اغلب به عنوان راهی برای دور زدن قوانین و سوءاستفاده از سیستمهای مالی و تجاری کشور به کار گرفته میشود.
پیامدهای اقتصادی:
- خروج غیرقانونی ارز و فرار سرمایه: اصلیترین و مخربترین پیامد اقتصادی بیشاظهاری، خروج غیرقانونی ارز از کشور است. زمانی که واردکننده ارزش کالا را بیش از حد واقعی اظهار میکند، میتواند مبالغ بیشتری ارز رسمی از بانک مرکزی یا سیستم بانکی کشور دریافت کند. این مازاد ارز، که در حقیقت برای کالایی با ارزش کمتر پرداخت شده است، به صورت غیرقانونی در خارج از کشور نگهداری میشود یا در بازارهای غیررسمی به کار گرفته میشود. این عمل به فرار سرمایه از کشور منجر شده، ذخایر ارزی کشور را تضعیف میکند و توانایی دولت برای مدیریت نرخ ارز و واردات کالاهای ضروری را کاهش میدهد. در نهایت، این امر میتواند به بیثباتی اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی دامن بزند.
- افزایش تورم و قیمت تمام شده کالاها: اگرچه در نگاه اول به نظر میرسد بیشاظهاری تنها به خروج ارز منجر میشود، اما در نهایت میتواند بر قیمت تمام شده کالاها نیز تأثیر بگذارد. واردکننده، برای جبران هزینههای اضافی ناشی از تأمین ارز بیشتر، ممکن است قیمت فروش کالا را افزایش دهد که این امر به افزایش تورم و تحمیل بار مالی بیشتر بر مصرفکننده نهایی منجر میشود.
- تغییر غیرواقعی در آمارهای تجاری: بیشاظهاری منجر به ثبت ارزشهای غیرواقعی در آمار واردات کشور میشود. این اطلاعات نادرست، تصمیمگیریهای کلان اقتصادی و برنامهریزیهای دولت در حوزه تجارت خارجی را دچار انحراف میکند. برنامهریزان اقتصادی با تکیه بر آمارهای غلط، ممکن است به اشتباهات راهبردی در تخصیص منابع، سیاستگذاریهای ارزی و تعیین اولویتهای وارداتی و صادراتی دامن بزنند.
- اختلال در سیستمهای نظارتی و شفافیت اقتصادی: شیوع بیشاظهاری، اعتماد به سیستمهای نظارتی و شفافیت اقتصادی را از بین میبرد. این امر میتواند منجر به گسترش فساد و کاهش کارایی نهادهای مسئول در مبارزه با تخلفات اقتصادی شود.
پیامدهای قانونی:
- اتهام پولشویی: بیشاظهاری میتواند به عنوان ابزاری برای پولشویی مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت، درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرقانونی با واردات کالاهایی که ارزش آنها به صورت مصنوعی بالا برده شده است، قانونی جلوه داده میشوند. این عمل میتواند منجر به پیگردهای قانونی جدی برای متخلفین، شامل اتهامات پولشویی، فرار مالیاتی و تأمین مالی تروریسم شود. مجازاتهای مربوط به پولشویی معمولاً بسیار سنگین و شامل حبسهای طولانیمدت و جریمههای مالی کلان است.
- اخلال در نظام ارزی و اتهامات مرتبط: در بسیاری از کشورها، بیشاظهاری که با هدف خروج ارز صورت میگیرد، به عنوان اخلال در نظام ارزی کشور تلقی میشود. این اتهام میتواند منجر به تشکیل پرونده قضایی و اعمال مجازاتهای سنگین اقتصادی شود که در برخی موارد شامل مصادره اموال و محرومیت از فعالیتهای تجاری است.
- جریمههای گمرکی و مالیاتی: در صورت کشف بیشاظهاری توسط گمرک، متخلفان علاوه بر تعدیل ارزش، مشمول جریمههای نقدی سنگین خواهند شد. این جریمهها معمولاً درصدی از مازاد ارزش اظهار شده هستند و میتوانند مبالغ قابل توجهی را شامل شوند. علاوه بر جریمههای گمرکی، در صورت ارتباط این عمل با فرار مالیاتی، سازمان امور مالیاتی نیز میتواند جریمههای مجزایی را اعمال کند.
- محرومیت از کارت بازرگانی و سلب صلاحیت تجاری: در موارد جدی تخلف و تکرار بیشاظهاری، اشخاص حقیقی یا حقوقی ممکن است با محرومیت از کارت بازرگانی و سلب صلاحیت برای انجام فعالیتهای تجاری بینالمللی مواجه شوند. این امر میتواند به معنای پایان فعالیت اقتصادی رسمی برای آن فرد یا شرکت در حوزه واردات و صادرات باشد.
به طور کلی، پیامدهای بیشاظهاری دامنه گستردهای از آسیبهای اقتصادی تا مجازاتهای سنگین قانونی را در بر میگیرد که اهمیت مبارزه قاطعانه با این پدیده را دوچندان میکند.
چرا بیشاظهاری در ارزش کالا رخ میدهد؟
بیشاظهاری در ارزش کالا پدیدهای پیچیده است که میتواند ناشی از عوامل و انگیزههای متعددی باشد. درک این دلایل برای نهادهای نظارتی و گمرکات جهت تدوین راهکارهای مؤثرتر برای مقابله با آن ضروری است. این انگیزهها غالباً ریشههای اقتصادی و مالی دارند و سودجویی در قلب آنها قرار دارد.
دلایل اصلی وقوع بیشاظهاری:
- خروج غیرقانونی ارز و فرار سرمایه:
- در کشورهایی که با محدودیتهای ارزی مواجه هستند یا دارای نرخهای ارز چندگانه (رسمی و آزاد) هستند، بیشاظهاری به ابزاری برای خروج غیرقانونی ارز تبدیل میشود. واردکننده با اظهار ارزش بیشتر برای کالا، میتواند ارز بیشتری را از سیستم بانکی با نرخ رسمی (و اغلب پایینتر) دریافت کند. این مازاد ارز سپس میتواند به صورت غیرقانونی در خارج از کشور نگهداری شده یا در بازارهای غیررسمی به فروش برسد. این فرآیند، عملاً به فرار سرمایه از کشور منجر میشود.
- این انگیزه به ویژه در شرایطی که اختلاف فاحشی بین نرخ ارز رسمی و بازار آزاد وجود دارد، شدت میگیرد. تجار سودجو از این اختلاف برای کسب منافع نامشروع استفاده میکنند.
- پولشویی (Washing Money):
- بیشاظهاری یکی از روشهای رایج برای پولشویی است. درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرقانونی (مانند قاچاق مواد مخدر، فساد و...) نیاز به یک "پوشش" قانونی دارند تا بتوانند وارد چرخه اقتصادی رسمی شوند. با واردات کالاهایی که ارزش آنها به صورت مصنوعی بالا برده شده، پولهای کثیف به ظاهر بهای کالا جلوه داده میشوند و از طریق کانالهای بانکی به خارج از کشور منتقل میگردند یا در داخل کشور قانونی میشوند. این روش به مجرمان امکان میدهد تا ردیابی منبع اصلی پول را دشوار سازند.
- سوءاستفاده از یارانهها و مشوقهای صادراتی:
- در برخی موارد، دولتها برای حمایت از صادرات و تشویق تولیدکنندگان، یارانهها یا مشوقهای صادراتی به ازای هر واحد کالا یا بر اساس ارزش صادراتی تعیین میکنند. صادرکنندگان سودجو ممکن است برای دریافت مبالغ بیشتر از این یارانهها، ارزش کالاهای صادراتی خود را بیش از حد واقعی اظهار کنند. این عمل باعث تحمیل بار مالی غیرضروری بر بودجه دولت میشود.
- کاهش ریسک ناشی از نوسانات نرخ ارز (در شرایط خاص):
- اگرچه کمتر رایج است، اما در برخی شرایط خاص نوسانات شدید نرخ ارز، ممکن است تجار با هدف کاهش ریسک خود در برابر افزایشهای ناگهانی نرخ ارز در آینده، اقدام به دریافت ارز بیشتر از طریق بیشاظهاری نمایند. با این حال، این انگیزه در مقایسه با خروج غیرقانونی ارز یا پولشویی، کمتر شایع است.
- تأمین مالی فعالیتهای غیرقانونی:
- در موارد معدودی، بیشاظهاری میتواند به عنوان ابزاری برای تأمین مالی فعالیتهای غیرقانونی (مثلاً تأمین مالی گروههای ممنوعه یا فعالیتهای تروریستی) مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت، مبالغ اضافی ارزی که از کشور خارج میشوند، برای اهداف نامشروع هزینه میگردند.
- پوشش کسر موجودی یا تخلفات داخلی شرکت:
- گاهی اوقات، بیشاظهاری میتواند به منظور پوشش کسر موجودی یا دیگر تخلفات مالی در داخل یک شرکت صورت گیرد. با بالا بردن ارزش کالاهای وارداتی، ترازنامه شرکت ممکن است دستکاری شود تا وضعیت مالی آن بهتر از واقعیت نشان داده شود.
هر یک از این انگیزهها میتواند به تنهایی یا ترکیبی از آنها منجر به پدیده بیشاظهاری شود. بنابراین، مبارزه با آن نیازمند یک رویکرد چندجانبه است که هم شامل تقویت نظارتهای گمرکی و بانکی باشد و هم به ریشههای اقتصادی و انگیزههای مالی این تخلف بپردازد.
اهمیت تعیین دقیق ارزش کالا در اظهارنامه گمرکی
تعیین دقیق ارزش کالا در اظهارنامه گمرکی، ستون فقرات فرآیند ترخیص کالا و مبنای اصلی بسیاری از محاسبات در تجارت بینالملل است. این دقت نه تنها برای رعایت قوانین و مقررات گمرکی ضروری است، بلکه تأثیرات عمیقی بر جنبههای مختلف اقتصادی، مالی و حتی رقابتی در بازار دارد. نادیده گرفتن اهمیت این موضوع میتواند پیامدهای ناخواستهای برای واردکنندگان، دولت و کل نظام اقتصادی کشور به همراه داشته باشد.
اهمیت تعیین دقیق ارزش کالا به دلایل زیر است:
- محاسبه صحیح حقوق ورودی و عوارض گمرکی:
- اساسیترین دلیل برای دقت در اظهار ارزش، تعیین صحیح پایه محاسباتی حقوق ورودی و عوارض گمرکی است. بسیاری از مالیاتها، عوارض و تعرفههای گمرکی (مانند مالیات بر ارزش افزوده و عوارض خاص) به صورت درصدی از ارزش گمرکی کالا محاسبه میشوند. هرگونه اشتباه یا دستکاری در این ارزش، مستقیماً بر میزان درآمدهای دولت تأثیر میگذارد. اظهار کمتر از واقعیت (کماظهاری) به معنای از دست رفتن درآمد برای دولت و اظهار بیشتر از واقعیت (بیشاظهاری) میتواند به معنای دریافت مالیات بیشتر (در ظاهر) و یا اهداف دیگری مانند خروج ارز باشد که در نهایت به ضرر اقتصاد ملی است.
- پیشگیری از قاچاق و تخلفات گمرکی:
- دقت در ارزشگذاری، یکی از ابزارهای کلیدی برای مبارزه با قاچاق کالا است. اطلاعات دقیق در مورد ارزش کالاها، به گمرک کمک میکند تا موارد مشکوک و غیرمنطقی را شناسایی کند و از ورود یا خروج غیرقانونی کالا جلوگیری نماید. سیستمهای ارزشگذاری دقیق، ابزار مهمی برای شناسایی کماظهاری (برای فرار از عوارض) و بیشاظهاری (برای خروج غیرقانونی ارز یا پولشویی) هستند.
- شفافیت و سلامت اقتصادی:
- تعیین دقیق ارزش کالا به شفافیت در فرآیندهای تجاری کمک میکند و از بروز فساد و رانتخواری جلوگیری میکند. زمانی که ارزشها دقیق و مستند باشند، امکان دستکاری و سوءاستفاده کمتر میشود و بستر برای یک تجارت سالم و رقابتی فراهم میگردد. این شفافیت، اعتماد سرمایهگذاران را نیز افزایش میدهد.
- حمایت از تولید داخلی و رقابت سالم:
- اگر واردکنندگان اقدام به کماظهاری ارزش کالا کنند، میتوانند محصولات خود را با قیمت تمامشده پایینتری وارد بازار کنند که این امر به رقابت ناعادلانه با تولیدکنندگان داخلی منجر میشود. تولیدکنندگان داخلی که موظف به پرداخت کامل حقوق و عوارض هستند، توان رقابت خود را از دست میدهند. بنابراین، تعیین دقیق ارزش، به حفظ شرایط رقابتی عادلانه و حمایت از صنایع ملی کمک میکند.
- جمعآوری آمارهای تجاری دقیق:
- آمارهای صحیح واردات و صادرات، مبنای تصمیمگیریهای کلان اقتصادی و برنامهریزیهای دولت در حوزههای مختلف تجاری، ارزی و صنعتی هستند. ارزشهای نادرست، منجر به آمارهای غلط شده و ممکن است سیاستگذاران را به سمت تصمیمات اشتباه سوق دهد. برای مثال، تحلیل نادرست از تراز تجاری کشور، تخصیص نادرست ارز به واردات یا حمایتهای نامناسب از بخشهای مختلف اقتصاد را در پی خواهد داشت.
- جلوگیری از جریمهها و مشکلات قانونی:
- واردکنندگانی که در اظهار ارزش کالا دقت لازم را به عمل نمیآورند و اقدام به کماظهاری یا بیشاظهاری میکنند، در صورت کشف توسط گمرک، مشمول جریمههای سنگین نقدی و حتی پیگردهای قانونی خواهند شد. تعیین دقیق ارزش از ابتدا، از تحمیل این جریمهها و دردسرهای قانونی بعدی جلوگیری میکند.
- اعتبار و خوشنامی تجاری:
- یک شرکت واردکننده یا صادرکننده که به دقت و صداقت در اظهارات گمرکی شهرت دارد، از اعتبار و خوشنامی بیشتری در میان نهادهای گمرکی و حتی در بازار برخوردار خواهد بود. این اعتبار میتواند در تسهیل فرآیندهای ترخیص آتی و کاهش بازرسیهای فیزیکی مؤثر باشد.
در مجموع، تعیین دقیق ارزش کالا در اظهارنامه گمرکی یک ضرورت حیاتی برای حفظ سلامت اقتصادی، عدالت تجاری و کارایی نظام گمرکی است.
مفهوم و روش تعیین ارزش کالا در گمرک
ارزش کالا در گمرک، که به آن "ارزش گمرکی" یا "ارزش مبنای گمرکی" نیز گفته میشود، بنیادی برای محاسبه حقوق ورودی، عوارض، و مالیاتهای متعلقه به کالاهای وارداتی است. تعیین این ارزش، بر اساس اصول و روشهای مشخصی صورت میگیرد که عمدتاً برگرفته از توافقنامه ارزشگذاری سازمان تجارت جهانی (WTO Valuation Agreement) است و اکثر کشورها از آن تبعیت میکنند. هدف اصلی، تعیین یک ارزش منصفانه و واقعی برای کالا به منظور جلوگیری از دستکاری و تضمین درآمدهای دولت است.
مفهوم ارزش کالا در گمرک:
ارزش گمرکی کالا، به قیمتی اطلاق میشود که کالا در زمان و مکان ورود به قلمرو گمرکی (معمولاً نقطه ورود یا بندر) به فروش میرسد یا قابلیت فروش دارد. این ارزش شامل نه تنها قیمت خرید کالا، بلکه هزینههای مرتبط با حمل و نقل، بیمه، و سایر هزینههای تا رسیدن به نقطه ورودی گمرکی نیز میشود. به این ارزش معمولاً ارزش CIF (Cost, Insurance, Freight) گفته میشود، که شامل قیمت کالا (Cost)، هزینه بیمه (Insurance) و هزینه حمل (Freight) تا بندر مقصد است.
روشهای تعیین ارزش کالا در گمرک:
سازمان تجارت جهانی شش روش اصلی را برای تعیین ارزش گمرکی کالاها پیشنهاد کرده است که باید به ترتیب اولویت مورد استفاده قرار گیرند. گمرکات کشورها موظفند ابتدا روش اول را به کار گیرند و تنها در صورت عدم امکان استفاده از آن، به سراغ روشهای بعدی بروند.
- روش ارزش معامله (Transaction Value Method):
- این روش، اصلیترین و ارجحترین روش تعیین ارزش گمرکی است. بر اساس این روش، ارزش گمرکی همان قیمت واقعی پرداخت شده یا قابل پرداخت برای کالا در هنگام فروش برای صادرات به کشور واردکننده است.
- این قیمت شامل بهای اصلی کالا، و همچنین سایر هزینهها مانند هزینههای بستهبندی، کمیسیون، حق امتیاز و لایسنس، و هزینههای حمل و بیمه تا محل ورود به قلمرو گمرکی میشود.
- شرایط استفاده: این روش زمانی قابل اعمال است که فروش بین خریدار و فروشنده مستقل باشد و هیچ رابطه خاصی که بر قیمت تأثیر بگذارد، وجود نداشته باشد. همچنین، هیچ محدودیت یا شرط خاصی بر خرید و فروش یا قیمت کالا نباید اعمال شده باشد.
- مستندات مورد نیاز: فاکتور خرید (Commercial Invoice)، اسناد پرداخت (قبض رسید وجه، حواله بانکی)، بارنامه، بیمهنامه، و سایر قراردادها.
- روش ارزش معاملات کالاهای یکسان (Identical Goods Method):
- اگر روش ارزش معامله قابل اجرا نباشد، ارزش گمرکی بر اساس ارزش معامله کالاهای یکسان که در زمان مشابه و در شرایط تجاری مشابه به کشور وارد شدهاند، تعیین میشود.
- "یکسان" به معنای کالاهایی است که در تمام جنبهها مشابه باشند، از جمله ویژگیهای فیزیکی، کیفیت، و شهرت.
- روش ارزش معاملات کالاهای مشابه (Similar Goods Method):
- در صورتی که کالای یکسان وجود نداشته باشد، ارزش گمرکی بر اساس ارزش معامله کالاهای مشابه (نه کاملاً یکسان اما با ویژگیها و کاربردهای مشابه و از نظر تجاری قابل مقایسه) که در زمان مشابه و در شرایط تجاری مشابه به کشور وارد شدهاند، تعیین میگردد.
- روش ارزش کاهشی یا استنتاجی (Deductive Value Method):
- این روش زمانی استفاده میشود که سه روش اول قابل اجرا نباشند. در این روش، ارزش از قیمت فروش کالا در داخل کشور واردکننده (بعد از واردات و فروش) به مصرفکننده نهایی، با کسر هزینههای بعد از واردات مانند سود، هزینههای بازاریابی، حمل و نقل داخلی، و مالیاتهای داخلی محاسبه میشود. این قیمت معمولاً قیمت عمدهفروشی است.
- روش ارزش افزایشی یا احتسابی (Computed Value Method):
- در این روش، ارزش گمرکی بر اساس هزینههای تولید کالا در کشور مبدأ، به اضافه سود و هزینههای عمومی معمول برای تولیدکنندگان کالاهای مشابه در آن کشور، محاسبه میشود. این روش نیازمند دسترسی به اطلاعات دقیق از هزینههای تولید است که معمولاً برای گمرک دشوار است.
- روش ارزشگذاری نهایی یا روش انعطافپذیر (Fallback Method / Flexible Method):
- این روش، در صورتی که هیچ یک از روشهای بالا قابل استفاده نباشند، به کار گرفته میشود. در این روش، گمرک میتواند با استفاده از منطق و اطلاعات موجود (مانند قیمتهای تحقیقاتی، برآوردهای کارشناسی) و با انعطافپذیری نسبت به ترتیبات روشهای پیشین، ارزش گمرکی را تعیین کند، به شرطی که این ارزش به صورت معقول و با رعایت اصول توافقنامه WTO باشد. این روش نباید برای اعمال ارزشهای خودسرانه استفاده شود.
گمرکات از سیستمهای ارزیابی ریسک و پایگاههای داده برای مقایسه ارزشهای اظهار شده با قیمتهای مرجع استفاده میکنند و در صورت وجود تفاوت فاحش، اقدام به بررسی و در صورت لزوم، اصلاح ارزش اظهار شده و اعمال جریمه خواهند کرد.
جریمه بیشبود ارزش کالا چقدر است؟
جریمه بیشبود ارزش کالا، بسته به قوانین و مقررات گمرکی هر کشور و همچنین ماهیت و انگیزه بیشاظهاری (سهوی یا عمدی بودن و ارتباط آن با پولشویی یا خروج ارز)، میتواند متفاوت باشد. با این حال، اصول کلی و میزان جریمهها در بسیاری از نظامهای گمرکی جهان مشابه است و معمولاً شامل جریمههای نقدی سنگین و در برخی موارد، پیگردهای کیفری میشود.
اصول کلی و میزان جریمه بیشبود ارزش:
- جریمه نقدی بر اساس مازاد ارزش:
- رایجترین نوع جریمه، مبلغی است که به صورت درصدی از مازاد ارزش اظهار شده (تفاوت بین ارزش واقعی و ارزش اظهار شده بیشتر از واقعیت) محاسبه میشود. این درصد میتواند بسته به شدت تخلف و قوانین داخلی کشور متفاوت باشد.
- به عنوان مثال، در برخی کشورها، جریمه میتواند بین ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مازاد ارزش یا حتی بیشتر باشد. این جریمه به عنوان یک بازدارنده مالی عمل میکند.
- تعریف تخلف و مجازاتها بر اساس قوانین ملی:
- قوانین گمرکی هر کشور، نوع تخلف و مجازاتهای مرتبط را به تفصیل بیان میکنند. در ایران، قانون امور گمرکی و آییننامههای اجرایی آن، به این موارد میپردازند.
- اگر بیشاظهاری به دلیل اشتباه سهوی باشد، ممکن است فقط شامل تعدیل ارزش و پرداخت مازاد حقوق و عوارض شود یا جریمه کمتری داشته باشد.
- اما اگر بیشاظهاری عمدی و با قصد تقلب (به ویژه برای خروج ارز یا پولشویی) باشد، این تخلف به عنوان یک جرم سنگینتر تلقی شده و مشمول جریمههای بسیار بالا و همچنین پیگردهای کیفری (مانند حبس) خواهد شد. این موارد معمولاً تحت قوانین مبارزه با قاچاق کالا و ارز یا قوانین پولشویی بررسی میشوند.
- مصادیق و عواقب کیفری:
- در مواردی که بیشاظهاری با هدف خروج غیرقانونی ارز از کشور صورت گیرد، این عمل به عنوان اخلال در نظام اقتصادی کشور یا جرم ارزی تلقی میشود. مجازات این جرمها میتواند بسیار سنگین باشد و شامل حبسهای طولانیمدت، جزای نقدی معادل چند برابر مبلغ خروجی، و حتی مصادره اموال باشد.
- اگر بیشاظهاری در راستای پولشویی باشد، مرتکب علاوه بر جریمههای مالی سنگین، مشمول مجازاتهای مربوط به پولشویی (که اغلب با حبس و مصادره اموال همراه است) خواهد شد.
- محرومیت از فعالیتهای تجاری:
- علاوه بر جریمههای نقدی و کیفری، واردکنندگان یا صادرکنندگانی که به طور مکرر یا در حجم بالا مرتکب بیشاظهاری شوند، ممکن است با محرومیت موقت یا دائم از دریافت کارت بازرگانی و ممنوعیت از انجام فعالیتهای واردات و صادرات مواجه شوند. این امر میتواند به معنای پایان فعالیت تجاری رسمی برای آن فرد یا شرکت باشد.
- مصادره تضمینها:
- در صورتی که واردکننده برای ترخیص کالا، ضمانتنامه بانکی یا تعهد کتبی ارائه داده باشد و پس از رسیدگی، بیشاظهاری وی اثبات شود، این ضمانتنامهها توسط گمرک به اجرا گذاشته شده و مبلغ مورد نظر به حساب دولت واریز میشود.
مثال فرضی: فرض کنید ارزش واقعی یک کالا ۱۰۰۰۰ واحد پول است، اما واردکننده آن را به ارزش ۱۵۰۰۰ واحد پول اظهار کرده است. بیشبود ارزش در اینجا ۵۰۰۰ واحد پول است. اگر جریمه بیشبود ۲۰ درصد مازاد ارزش باشد، جریمه نقدی ۱۰۰۰ واحد پول خواهد بود (۲۰% از ۵۰۰۰). حال اگر همین بیشاظهاری به قصد خروج ارز باشد، ممکن است علاوه بر جریمه گمرکی، شخص مشمول جریمههای ارزی و حتی حبس شود.
میزان دقیق جریمهها و نوع مجازاتها بستگی به قوانین کشور مورد نظر دارد و ممکن است با توجه به شرایط اقتصادی و نیازهای دولتها تغییر کند. بنابراین، برای اطلاعات دقیق و بهروز، لازم است به قوانین گمرکی و مبارزه با قاچاق کالا و ارز کشور مربوطه مراجعه شود.
قوانین و مقررات گمرکی درباره بیشبود ارزش
قوانین و مقررات گمرکی در مورد بیشبود ارزش کالا، چارچوب قانونی را برای شناسایی، رسیدگی و مجازات این تخلف فراهم میکنند. این قوانین با هدف حفظ درآمدهای دولت، جلوگیری از خروج غیرقانونی ارز، مبارزه با پولشویی و تضمین شفافیت در تجارت بینالملل تدوین شدهاند. هر کشور، نظام حقوقی خاص خود را برای این منظور دارد، اما بسیاری از اصول کلی، برگرفته از توافقنامههای بینالمللی، به ویژه توافقنامه ارزشگذاری سازمان تجارت جهانی (WTO Valuation Agreement) هستند.
قوانین و مقررات کلیدی:
- تعریف ارزش گمرکی و روشهای تعیین آن:
- قوانین گمرکی به وضوح ارزش گمرکی کالا را تعریف میکنند و بر اساس اصول توافقنامه WTO، روشهای ششگانه تعیین ارزش (شامل روش ارزش معامله، ارزش کالاهای یکسان، ارزش کالاهای مشابه، روش کاهشی، روش افزایشی و روش نهایی) را به ترتیب اولویت بیان میدارند.
- این بخش از قوانین، مبنای قانونی برای ارزیابی گمرکی و رد یا پذیرش ارزش اظهاری توسط واردکننده را فراهم میکند. هدف این است که ارزش تعیین شده تا حد امکان به ارزش واقعی و منطقی کالا نزدیک باشد.
- الزام به اظهار صحیح ارزش:
- یکی از اصول اساسی در قوانین گمرکی، الزام واردکننده به اظهار صحیح، کامل و واقعی ارزش کالا در اظهارنامه گمرکی و ارائه تمامی اسناد و مدارک مثبته است. هرگونه اظهار نادرست، اعم از کماظهاری یا بیشاظهاری، تخلف محسوب میشود.
- بر این اساس، ارائه فاکتورهای جعلی یا دستکاری شده، قراردادهای صوری یا هرگونه سند غیرواقعی برای بالا بردن مصنوعی ارزش کالا، جرم تلقی میشود.
- صلاحیت و اختیارات گمرک در بررسی و تعدیل ارزش:
- قوانین به گمرک اختیار کامل میدهند تا ارزش اظهاری کالا را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد. در صورتی که گمرک به ارزش اظهار شده تردید داشته باشد یا آن را غیرمنطقی تشخیص دهد (مانند موردی که ارزش اظهار شده به طرز غیرعادی بالا باشد)، میتواند از واردکننده بخواهد تا مدارک و دلایل بیشتری برای اثبات ارزش ارائه دهد.
- در صورت عدم اقناع، گمرک حق تعدیل ارزش را دارد و میتواند ارزش واقعی کالا را بر اساس روشهای قانونی تعیین و به واردکننده ابلاغ کند.
- قوانین مربوط به تخلف و مجازات:
- مهمترین بخش قوانین، مربوط به تعریف تخلف و تعیین مجازاتها برای بیشاظهاری است. این مجازاتها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- جریمه نقدی: معمولاً به صورت درصدی از مازاد ارزش (تفاوت بین ارزش اظهار شده و ارزش واقعی که گمرک تعیین میکند). این درصد و نحوه محاسبه آن در قوانین و آییننامهها مشخص میشود.
- مجازاتهای کیفری: در صورتی که بیشاظهاری با هدف ارتکاب جرائم سنگینتری مانند پولشویی، خروج غیرقانونی ارز، یا اخلال در نظام اقتصادی صورت گرفته باشد، قوانین مربوط به مبارزه با پولشویی، مبارزه با قاچاق کالا و ارز، و قوانین کیفری عمومی وارد عمل میشوند. این مجازاتها میتوانند شامل حبسهای طولانیمدت، جزای نقدی بسیار بالا، مصادره اموال و حتی محرومیت از حقوق اجتماعی باشند.
- محرومیت از مزایای تجاری: تعلیق یا ابطال کارت بازرگانی، ممنوعیت از فعالیتهای واردات و صادرات.
- مهمترین بخش قوانین، مربوط به تعریف تخلف و تعیین مجازاتها برای بیشاظهاری است. این مجازاتها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- مقررات مربوط به اعتراض و رسیدگی:
- قوانین گمرکی حق اعتراض واردکننده به ارزش تعیین شده توسط گمرک را به رسمیت میشناسند. این مقررات شامل:
- مهلت اعتراض: زمان مشخصی که واردکننده برای ثبت اعتراض خود فرصت دارد.
- مراجع رسیدگی: ساختار کمیسیونهای بدوی و تجدیدنظر گمرکی (و در نهایت مراجع قضایی مانند دیوان عدالت اداری) که مسئول رسیدگی به اعتراضات هستند.
- شیوه رسیدگی و مستندات مورد نیاز: توضیحاتی در مورد نحوه طرح دعوا، ارائه مدارک و روند بررسی پرونده.
- قوانین گمرکی حق اعتراض واردکننده به ارزش تعیین شده توسط گمرک را به رسمیت میشناسند. این مقررات شامل:
- قوانین مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم:
- این قوانین به طور غیرمستقیم اما بسیار مؤثر بر موضوع بیشاظهاری تأثیر میگذارند، زیرا بیشاظهاری میتواند ابزاری برای پولشویی باشد. بر اساس این قوانین، بانکها و مؤسسات مالی موظفند تراکنشهای مشکوک را گزارش دهند و گمرک نیز در مبارزه با این جرائم نقش کلیدی ایفا میکند.
به طور خلاصه، قوانین و مقررات گمرکی در مورد بیشبود ارزش، یک سیستم جامع را برای کنترل، شناسایی و برخورد با این تخلف فراهم میکنند. این قوانین به گمرک ابزارهای لازم را برای حفاظت از اقتصاد ملی و مقابله با سوءاستفادههای تجاری اعطا میکنند.
بیشبود بانکی چیست و چه تفاوتی با بیشاظهاری دارد؟
مفاهیم "بیشبود بانکی" و "بیشاظهاری" (یا بیشبود ارزش کالا) در حوزه تجارت بینالملل و امور مالی، هرچند مرتبط به نظر میرسند، اما به دو جنبه متفاوت از یک تخلف یا سوءاستفاده مالی اشاره دارند. درک تفاوت این دو مفهوم برای تحلیل دقیقتر و مبارزه مؤثرتر با هر یک از آنها ضروری است.
بیشبود بانکی (Bank Overpricing / Over-Remittance):
بیشبود بانکی به معنای آن است که میزان ارزی که از طریق سیستم بانکی کشور برای واردات یک کالا تخصیص و پرداخت میشود، بیش از ارزش واقعی آن کالا باشد. به عبارت دیگر، در حالی که ارزش واقعی کالا (مثلاً ۱۰۰۰ دلار) است، واردکننده از طریق سیستم بانکی درخواستی برای پرداخت مبلغی بیش از آن (مثلاً ۱۵۰۰ دلار) به فروشنده خارجی ارائه میدهد و موفق به دریافت و انتقال این مبلغ مازاد میشود.
ویژگیهای بیشبود بانکی:
- تمرکز بر جریان ارز: بیشبود بانکی مستقیماً به میزان ارز تخصیص یافته و پرداخت شده از طریق بانکها مربوط میشود، نه لزوماً ارزش اظهار شده در گمرک.
- هدف: اصلیترین هدف بیشبود بانکی، خروج غیرقانونی ارز (فرار سرمایه) از کشور است. واردکننده با این روش میتواند ارز بیشتری را از سیستم بانکی خارج کند که این ارز اضافی میتواند در خارج از کشور نگهداری شود یا به صورت غیرقانونی در بازارهای دیگر به کار گرفته شود.
- تشخیص: تشخیص بیشبود بانکی نیازمند نظارت دقیق بانک مرکزی و سیستم بانکی بر تطابق فاکتورها، اسناد حمل، و ارزش کالا با مبالغ ارزی درخواستی و پرداختی است. همکاری بین بانکها و گمرک برای تطبیق اطلاعات حیاتی است.
بیشاظهاری (Over-Invoicing / Over-Valuation):
بیشاظهاری (یا بیشبود ارزش کالا) به معنای آن است که ارزش کالایی که در اظهارنامه گمرکی ثبت میشود، بیشتر از ارزش واقعی آن کالا است. این اظهار در اسناد گمرکی انجام میشود و به گمرک ابلاغ میگردد.
ویژگیهای بیشاظهاری:
- تمرکز بر اسناد گمرکی: بیشاظهاری مستقیماً به ارزش ثبت شده در اسناد گمرکی و اظهارنامه واردات/صادرات مربوط میشود.
- هدف: بیشاظهاری میتواند اهداف متعددی داشته باشد:
- خروج غیرقانونی ارز: (که اغلب با بیشبود بانکی همراه است) با اظهار ارزش بیشتر در گمرک، مبنای قانونی برای درخواست ارز بیشتر از سیستم بانکی فراهم میشود.
- پولشویی: قانونی جلوه دادن پولهای کثیف با نشان دادن اینکه برای خرید کالایی با ارزش بالا هزینه شدهاند.
- سوءاستفاده از یارانههای صادراتی: (در صادرات) برای دریافت یارانههای بیشتر بر اساس ارزش اظهار شده.
- تشخیص: تشخیص بیشاظهاری توسط گمرک و از طریق مقایسه با پایگاههای داده ارزش، قیمتهای مرجع بینالمللی، و بازرسی فیزیکی کالا صورت میگیرد.
تفاوتهای کلیدی و ارتباط بین دو مفهوم:
| ویژگی | بیشبود بانکی (Bank Overpricing / Over-Remittance) | بیشاظهاری (Over-Invoicing / Over-Valuation) |
| مکان وقوع | در سیستم بانکی (مربوط به تخصیص و انتقال ارز) | در اسناد گمرکی و اظهارنامه (مربوط به اظهار ارزش کالا) |
| موضوع اصلی | میزان ارز پرداخت شده/درخواستی برای کالا | ارزش اظهار شده خود کالا در اسناد تجاری و گمرکی |
| نهاد مسئول تشخیص | بانک مرکزی و سیستم بانکی | گمرک |
| هدف غالب | خروج غیرقانونی ارز، فرار سرمایه | خروج غیرقانونی ارز، پولشویی، سوءاستفاده از یارانهها |
| رابطه | بیشاظهاری میتواند ابزاری برای انجام بیشبود بانکی باشد. به این معنی که برای اینکه واردکننده بتواند ارز بیشتری را به صورت قانونی از بانک دریافت کند، ابتدا ارزش کالا را در اسناد (و در گمرک) بیش از حد واقعی اظهار میکند تا مبنای قانونی برای درخواست ارز بیشتر فراهم شود. اما بیشبود بانکی همیشه به معنای بیشاظهاری گمرکی نیست. ممکن است واردکننده با روشهای دیگر (مثلاً با فاکتورهای جعلی) اقدام به دریافت ارز بیشتر از بانک کند، بدون اینکه لزوماً آن را در گمرک اظهار کرده باشد (مثلاً اگر کالا به صورت قاچاق وارد شود یا در اظهارنامه گمرکی، ارزش واقعی را اعلام کند اما از بانک بیشتر ارز بگیرد). |
