رهگیری مرسوله و پیگیری بار بین‌ المللی با شماره بارنامه

پیگیری مرسوله شرکت‌های پستی و بین‌المللی با کمک پرشین فورواردر

فرقی نمی‌کنه بارت چیه یه سفارش آنلاین از یه فروشگاه خارجی باشه یا یه محموله‌ی تجاری، اگه از طریق یکی از شرکت‌های حمل بین‌المللی بزرگ فرستاده شده باشه، خودشون یه سیستم رهگیری اختصاصی دارن. فقط باید بدونی شماره‌ت رو کجا وارد کنی و چه شکلیه.

پیگیری مرسوله DHL (دی اچ ال) با شماره رهگیری

نکته‌ی اول درباره‌ی DHL اینه که یه فرمت واحد نداره. بسته به اینکه بارت از کدوم بخش DHL اومده باشه، شکل شماره‌ت فرق می‌کنه. برای مثال، DHL Express معمولاً یه شماره ۱۰ رقمیه، در حالی که DHL eCommerce یه کد ۱۶ رقمیه. بعضی وقت‌ها هم شماره‌ها با پیشوندهایی مثل JJD یا JVGL شروع می‌شن، بسته به اینکه سرویس DHL Parcel باشه یا Express.

پس اگه شماره‌ای که داری با این فرمت‌ها جور در نمیاد، نگران نباش؛ اول ببین توی ایمیل تاییدیه یا رسید، کنار کلمه‌ی «Waybill» یا «Tracking» چی نوشته شده. بعد وارد سایت رسمی DHL بشو، شماره رو بدون فاصله و کاراکتر اضافه وارد کن. یه نکته‌ی مهم: اگه شماره رهگیری نداری، بهتره با فرستنده تماس بگیری؛ چون بعضی شماره‌های مرجع دیگه هم ممکنه روی سیستم‌های تخصصی مثل DHL Express یا DHL Freight کار کنن. اگه هم بعد از وارد کردن شماره، نتیجه‌ای نیومد، عجله نکن گاهی تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول می‌کشه تا اولین اسکن توی سیستم ثبت بشه.

پیگیری مرسوله Aramex (آرامکس) با شماره رهگیری

آرامکس بین کشورهای خاورمیانه و همینطور مسیرهای بین‌المللی خیلی پرکاربرده، مخصوصاً اگه بارت از دبی یا امارات میاد. شماره رهگیریش معمولاً بین ۹ تا ۲۰ رقمه، ولی رایج‌ترین حالتش یه عدد ۱۰ رقمیه.

برای پیگیری، کافیه بری توی سایت رسمی آرامکس، بخش Track رو باز کنی و شماره رو وارد کنی حتی نیازی به لاگین هم نیست. یه ویژگی جالبش اینه که می‌تونی چند تا شماره رهگیری رو همزمان، با کاما یا فاصله از هم جدا کنی و همه رو یه‌جا چک کنی. اگه عجله داری و نمی‌خوای وارد سایت بشی، یه راه سریع‌تر هم هست: می‌تونی از طریق واتساپ به شماره‌ی بین‌المللی آرامکس پیام «Hi» بفرستی تا ربات پیگیری کمکت کنه. فقط حواست باشه اگه بار از چند کشور خاورمیانه‌ای عبور می‌کنه، بعضی روزها (مثلاً جمعه‌ها) روز تعطیل حساب می‌شه و به‌روزرسانی کندتر انجام می‌شه.

پیگیری مرسوله UPS (یو پی اس) با شماره رهگیری

شماره رهگیری UPS رو معمولاً همه از روی حرف‌های اولش می‌شناسن: 1Z. این استاندارد از سال ۹۳ میلادی همینطوری مونده. یه کد ۱۸ کاراکتریه که با 1Z شروع می‌شه، بعدش ۶ کاراکتر شماره حساب فرستنده، ۲ رقم کد سرویس، ۷ رقم شناسه‌ی بسته و در آخر یه رقم چک دیجیت داره.

این رقم آخر یه کارکرد جالب داره: اگه فقط یه رقم رو اشتباه تایپ کنی، سیستم بلافاصله متوجه می‌شه چون فرمول چک دیجیت باهاش جور در نمیاد. یعنی اگه شماره‌ت رو درست کپی کرده باشی ولی بازم ارور می‌گیری، احتمالاً مشکل از یه رقم اشتباهه، نه از خود سیستم. البته UPS همیشه هم با 1Z شروع نمی‌شه بعضی وقت‌ها شماره‌های کوتاه‌تر عددی، یا شماره‌هایی که با حرف T شروع می‌شن هم استفاده می‌شن، مخصوصاً برای بارهای فریت یا سرویس‌های خاص.

پیگیری مرسوله FedEx (فدکس) با شماره رهگیری

فدکس برخلاف UPS، معمولاً پیشوند حرفی نداره شماره‌هاش کاملاً عددی هستن، ولی طولشون بسته به سرویس فرق می‌کنه. رایج‌ترین فرمت یه عدد ۱۲ رقمیه، مثل ۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹، ولی برای بعضی سرویس‌های خاص یا حجم بالا، از فرمت ۱۵ رقمی هم استفاده می‌شه.

نکته‌ای که باید حواست بهش باشه: فقط چون یه شماره ۱۲ رقمیه، دلیل نمی‌شه حتماً فدکس باشه چون کارگزارهای دیگه هم از همین طول عددی استفاده می‌کنن. پس اگه مطمئن نیستی بارت با فدکس اومده یا نه، بهتره از روی ایمیل تاییدیه یا رسید مرجوعی چک کنی که اسم شرکت رو صریح نوشته باشه، بعد شماره رو توی سایت رسمی FedEx وارد کنی. برای بارهای بزرگ‌تر یا فریت هم گاهی طول شماره تا ۳۴ کاراکتر می‌رسه که به اون میگن Global Shipments Number یا GSN.

پیگیری بار و کارگو شرکت‌های هواپیمایی

اینجا یه فرق مهم با بخش قبل هست: وقتی بارت به‌جای پست معمولی از طریق کارگوی یه شرکت هواپیمایی حرکت می‌کنه مثلاً یه محموله‌ی صادراتی یا وارداتی که با یه فورواردر بسته‌بندی و بارنامه شده دیگه سراغ سایت‌های عمومی نمی‌ری، بلکه مستقیم می‌ری توی سیستم رهگیری خود ایرلاین. کلید کارت هم همون شماره ۱۱ رقمی بارنامه‌ست: ۳ رقم اول کد ایرلاین، ۸ رقم بعدی شماره‌ی سریال محموله.

پیگیری بار و بارنامه ماهان (Mahan Air Cargo)

پیشوند اختصاصی ماهان روی همه‌ی بارنامه‌هاش عدد ۵۳۷ه. یعنی اگه بارنامه‌ت رو نگاه کنی، حتماً این سه رقم رو اول شماره‌ت می‌بینی.

برای رهگیری، باید بری سراغ سامانه‌ی ic.saman-cargo.net/tracking و توی کادر مشخص‌شده، اول همون پیشوند ۵۳۷ که برای همه‌ی بارنامه‌های ماهان ثابته رو وارد کنی، بعدش بدون فاصله ۸ رقم بعدی شماره بارنامه رو بزنی و دکمه‌ی جست‌وجو رو فشار بدی. اگه بار از ایران به مقصد دیگه رفته (صادراتی) یا از خارج به ایران رسیده (وارداتی)، جزئیاتش رو توی جدول می‌بینی؛ در غیر این صورت پیام not found نشون داده می‌شه. یه نکته‌ی جالب هم اینه: بارهای ورودی سلام ایر و خط هوایی CZ رو هم می‌شه از همین سایت ماهان رهگیری کرد.

پیگیری بار قطر ایرویز (Qatar Airways Cargo) با شماره بارنامه

قطر ایرویز پیشوند ۱۵۷ رو داره. برای پیگیری، وارد آدرس qrcargo.com/s/track-your-shipment می‌شی. توی کادر مربوطه، ۸ رقم شماره بارنامه رو وارد می‌کنی؛ عدد ۱۵۷ که پیشوند بارنامه قطریه خودش به‌صورت پیش‌فرض توی کادر اول قرار داره، پس نیازی نیست دوباره تایپش کنی.

یه چیزی که کمتر جایی بهش اشاره می‌شه: قطر ایرویز داره کم‌کم به سمت بارنامه‌ی الکترونیک می‌ره. این ایرلاین با صدور بارنامه‌های الکترونیکی به‌جای بارنامه‌های کاغذی، یکی از پیشروترین‌ها توی این حوزه محسوب می‌شه. یعنی اگه بارت اخیراً فرستاده شده، شاید اصلاً بارنامه‌ی کاغذی دستت نرسه و فقط یه فایل PDF یا ایمیل با همون شماره داشته باشی کاملاً طبیعیه.

پیگیری بار امارات (Emirates SkyCargo) با شماره بارنامه

پیشوند امارات ۱۷۶ه. سامانه‌ی رسمی رهگیریش هم اسم خاص خودش رو داره: SkyChain. این پلتفرم امکان رهگیری همزمان تا ۱۰ محموله رو می‌ده و در هر مرحله از سفر بار، به‌روزرسانی لحظه‌ای، زمان تخمینی رسیدن و موقعیت مکانی رو نشون می‌ده.

نکته‌ای که ارزش دونستن داره: علاوه بر شماره بارنامه، می‌تونی با یه چیز دیگه به اسم Job Reference Number یا JRN هم بار رو پیگیری کنی این برای وقتیه که هنوز شماره‌ی رسمی بارنامه دستت نرسیده ولی فورواردر یه کد داخلی بهت داده. برای محموله‌های خاص هم مثل دارو، امارات یه سطح رهگیری پیشرفته‌تر داره: برای بارهای دارویی که توی سرویس Cool Chain Premium حمل می‌شن، حتی می‌تونی دمای لحظه‌ای محموله رو هم در کنار مراحل معمول رهگیری ببینی.

پیگیری بار ایران ایر (Iran Air Cargo) با شماره بارنامه

پیشوند ایران ایر ۰۹۶ه. برخلاف بقیه که سایت اختصاصی خودشون رو دارن، برای رهگیری بارنامه‌ی ایران ایر معمولاً از یه سامانه‌ی واسط استفاده می‌شه: باید به آدرس freight.aero/tracking.asp بری، توی قسمت Carrier روی گزینه‌ی SELECT CARRIER بزنی و از لیست، IR – IRAN AIR رو انتخاب کنی.

بعدش شماره‌ی ۸ رقمی بارنامه‌ت رو (بدون پیشوند ۰۹۶، چون خودش جدا انتخاب می‌شه) وارد می‌کنی. اگه بار از فرودگاه امام خمینی یا مهرآباد فرستاده شده، این دو تا هم کد یاتای خودشون رو دارن  IKA و THR که توی جزئیات بارنامه بهشون برمی‌خوری، مخصوصاً اگه بخوای مبدأ دقیق حمل رو چک کنی.

پیگیری بار ترکیش کارگو (Turkish Cargo) با شماره بارنامه

ترکیش پیشوند ۲۳۵ داره و سایت رهگیریش هم مستقیم روی turkishcargo.com هست، بخش Online Services و بعد Shipment Tracking. باید عدد ۸ رقمی بارنامه‌ت رو (بدون پیشوند ۲۳۵ که از قبل ثابت شده) توی کادر کناری بزنی و دکمه‌ی List رو دو بار فشار بدی تا اطلاعات نمایش داده بشه.

یه چیز جالب هم این ایرلاین اضافه کرده که کمتر جایی دیده می‌شه: یه دستیار هوشمند به اسم Cargy. با Cargy می‌تونی از یه نقطه، وضعیت محموله‌هات رو چه به‌صورت تکی چه چندتایی پیگیری کنی و از هر تغییری فوراً باخبر بشی، و حتی از طریق واتساپ یا لاین هم بهش دسترسی داری. یعنی اگه حوصله‌ی وارد شدن به سایت رو نداری، می‌تونی از همون واتساپ پیام بدی و شماره بارنامه رو بفرستی.

راهنمای پیدا کردن و پیگیری شماره بارنامه

تا اینجا گفتیم هر شرکت رو کجا و چطور رهگیری کنی، ولی یه قدم قبل‌تر رو جا انداختیم: خیلی وقت‌ها اصلاً مشکل اینه که آدم نمی‌دونه شماره بارنامه‌ش کدومه یا چرا با اینکه شماره درسته، سیستم می‌گه پیدا نشد. بریم سراغ این دو تا.

نحوه پیدا کردن شماره بارنامه (AWB) روی رسید بار

اولین جایی که باید نگاه کنی، خود سند بارنامه‌ست. این شماره، یه عدد ۱۱ رقمیه که هم بالای بارنامه و هم پایینش تکرار شده، پس اگه یه‌جاش رو گم کردی یا محو شده، جای دیگه‌ش رو چک کن. معمولاً این شماره کنار عبارت‌هایی مثل «AWB No.» یا «Airway Bill Number» نوشته شده.

اگه بارنامه‌ی کاغذی دستت نیست و فقط یه رسید یا فاکتور از فورواردر داری، اونجا هم معمولاً همین شماره رو با یه لیبل مشخص می‌بینی. نکته‌ای که خیلی‌ها گیج می‌کنه اینه که بعضی رسیدها چند تا شماره‌ی مختلف دارن: یه شماره سفارش، یه شماره پیگیری داخلی شرکت فورواردر، و یه شماره بارنامه‌ی اصلی. شماره سفارش رو معمولاً خود فروشگاه یا فورواردر صادر می‌کنه و بیشتر برای ارتباط با پشتیبانی کاربرد داره، نه برای رهگیری مستقیم روی سایت ایرلاین یا کارگو؛ اونی که به کارت میاد، همیشه همون بارنامه یا AWB اصلیه.

اگه بار تجمیعی بوده (یعنی چند نفر بارشون رو با هم فرستادن)، ممکنه دو تا شماره داشته باشی: یکی MAWB که مال کل محموله‌ست، یکی HAWB که مخصوص باره خودته. برای رهگیری روی سایت ایرلاین، معمولاً MAWB جواب می‌ده؛ ولی اگه اون کار نکرد، از فورواردرت بخواه شماره‌ی HAWB رو هم بهت بده و با اون امتحان کن.

پیشوندهای سه‌رقمی بارنامه شرکت‌های هواپیمایی؛ مانند ۱۵۷ قطر و ۵۳۷ ماهان

هر ایرلاین یه کد سه‌رقمی اختصاصی داره که یاتا بهش اختصاص داده و همیشه اول شماره‌ی بارنامه میاد. دونستن این کدها کمکت می‌کنه سریع بفهمی بارت با کدوم شرکت اومده، حتی اگه اسم ایرلاین جایی روی رسیدت درج نشده باشه. چندتاشون که پرکاربردترن:

• ۱۷۶ امارات (Emirates)
• ۱۵۷ قطر ایرویز (Qatar Airways)
• ۵۳۷ ماهان (Mahan Air)
• ۰۹۶ ایران ایر (Iran Air)
• ۲۳۵ ترکیش (Turkish Airlines)
• ۰۲۰ لوفت‌هانزا (Lufthansa)

این کد سه‌رقمی همیشه بالا و پایین سمت راست بارنامه، به‌عنوان بخش اول همون شماره ۱۱ رقمی درج می‌شه. نکته‌ی کاربردیش اینه که وقتی می‌خوای توی سایت ایرلاین رهگیری کنی، اغلب سایت‌ها خودشون این پیشوند رو از قبل توی کادر گذاشتن، پس فقط باید ۸ رقم باقی‌مونده رو وارد کنی. اگه این رو ندونی و کل ۱۱ رقم رو با پیشوند تایپ کنی، ممکنه سیستم بهت بگه شماره معتبر نیست.

چرا مرسوله یا بار من در سیستم رهگیری پیدا نمی‌شود؟

این یکی از رایج‌ترین سوالاته و معمولاً هم دلیلش چیز نگران‌کننده‌ای نیست. چند تا حالت پیش میاد:

اول از همه، فاصله‌ی زمانی. تازه بارنامه صادر شده، ولی هنوز اولین اسکن سیستمی ثبت نشده. تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول می‌کشه که اولین رویداد توی سیستم رهگیری ظاهر بشه؛ پس اگه همون لحظه که بارنامه گرفتی رفتی سایت رو چک کردی و چیزی ندیدی، عادیه.

دوم، اشتباه در نوع شماره. گاهی آدم شماره سفارش یا یه شماره مرجع دیگه رو به‌جای شماره اصلی بارنامه وارد می‌کنه؛ این شماره‌ها معمولاً برای پشتیبانی مشتری کاربرد دارن، نه برای رهگیری روی سیستم اصلی حمل‌کننده. اگه چند بار امتحان کردی و جواب نگرفتی، برگرد و مطمئن شو شماره‌ای که وارد کردی همون AWB اصلیه، نه یه کد فرعی.

سوم، سایت اشتباه. با توجه به همون پیشوندهایی که بالاتر گفتیم، اگه بار با قطر اومده ولی شماره رو توی سایت ماهان چک کنی، طبیعتاً چیزی پیدا نمی‌شه. اول کد سه‌رقمی رو نگاه کن، بعد برو سراغ سایت درست.

چهارم، توقف موقت توی گمرک. اینجا دیگه ربطی به سایت یا شماره نداره؛ محموله وارد یه مرحله‌ی اداری شده که خودش زمان می‌بره و شاید چند روز هیچ به‌روزرسانی جدیدی ثبت نشه. مرسولات خارجی، گاهی به دلایل گمرکی، با تاخیر همراه می‌شن و این لزوماً یعنی بار گم شده فقط یعنی توی صف بررسیه.

اگه بعد از این چهار حالت هم چیزی پیدا نکردی، بهترین کار تماس مستقیم با فورواردر یا شرکتیه که برات بارنامه صادر کرده؛ چون اون‌ها می‌تونن از سیستم داخلی خودشون، وضعیت دقیق‌تری بهت بدن که شاید هنوز روی سایت عمومی آپدیت نشده باشه.

پیگیری مرسوله و رهگیری بار بین‌المللی با شماره بارنامه و کد رهگیری

یه بار برات پیش اومده که منتظر یه کالا از خارج باشی و ندونی الان کجاست؟ همون حس معلق بودنیه که همه‌مون تجربه‌ش کردیم. خبر خوب اینه که هر محموله‌ای که از یه کشور به کشور دیگه حرکت می‌کنه، یه رد پای دیجیتال داره؛ یه کد یا شماره که می‌تونی باهاش دقیقاً بفهمی بارت الان توی کدوم مرحله‌ست. مشکل اینجاست که این کدها اسم‌های مختلفی دارن و خیلی‌ها همه‌شون رو قاطی می‌کنن. بذار اول همین رو روشن کنیم، بعد بریم سراغ اینکه چطور باهاشون رهگیری کنی.

تفاوت شماره رهگیری (Tracking Number)، بارنامه هوایی (AWB) و کد BOL

اول از همه بگم: این سه تا، سه چیز جدا از هم نیستن، بلکه هر کدوم یه لایه از همون ماجرا رو نشون می‌دن.

شماره رهگیری (Tracking Number) یه اصطلاح عمومیه. هر کد یا شماره‌ای که باهاش بشه وضعیت یه محموله رو دنبال کرد، می‌تونه شماره رهگیری حساب بشه چه یه کد پستی ساده باشه، چه همون شماره AWB. یعنی وقتی می‌گیم «کد رهگیری بار من چیه؟» در واقع داریم می‌پرسیم کدوم شماره روی سیستم شرکت حمل کار می‌کنه.

بارنامه هوایی یا AWB (Air Waybill) اما یه سند مشخصه، نه فقط یه عدد. وقتی باری از طریق هوایی جابه‌جا می‌شه، ایرلاین یا فورواردر یه سند صادر می‌کنه که هم نقش رسید کالا رو داره، هم قرارداد حمل بین فرستنده و حمل‌کننده‌ست. شماره این سند از دو بخش تشکیل شده: سه رقم اول پیشوند شرکت هواپیماییه که یاتا به هر ایرلاین اختصاص داده مثلاً امارات ۱۷۶ و قطر ایرویز ۱۵۷ و هشت رقم بعدی هم شماره سریالیه که برای هر محموله به‌صورت یکتا تولید می‌شه. همین عدد ۱۱ رقمی دقیقاً همون چیزیه که توی سایت رهگیری ایرلاین وارد می‌کنی.

نکته‌ای که خیلی‌ها نمی‌دونن اینه که گاهی دو نوع AWB داری: یکی MAWB که فورواردر یا ایرلاین برای کل محموله‌ی تجمیعی صادر می‌کنه، و یکی HAWB که برای بار خود تو، به‌عنوان صاحب کالا، صادر می‌شه. اگه بارت از طریق یه شرکت حمل‌ونقل واسط اومده باشه (نه مستقیم از ایرلاین)، احتمالاً باید با شماره HAWB پیگیری کنی، نه شماره‌ای که خود ایرلاین توی سیستمش داره.

کد BOL یا بارنامه دریایی (Bill of Lading) قصه‌ش یه‌کم فرق داره. این سند مخصوص حمل دریایی (و بعضاً ریلی و جاده‌ای) هست، نه هوایی. فرقش با AWB هم فقط سر نوع حمل نیست؛ AWB سندیه که فقط اطلاعات و امکان رهگیری بار رو می‌ده و نقش رسید کالا رو داره، اما BOL یه لایه‌ی حقوقی اضافه هم داره: می‌تونه سند مالکیت کالا هم باشه. یعنی هرکسی که BOL اصل و ظهرنویسی‌شده رو در دست داشته باشه، عملاً مالک قانونی بار محسوب می‌شه. به همین دلیل توی حمل دریایی، تحویل گرفتن کالا بدون ارائه‌ی این سند اصلاً امکان‌پذیر نیست، در حالی که برای AWB چنین الزامی وجود نداره.

پس اگه بخوایم خلاصه کنیم: «شماره رهگیری» یه چتر کلیه، AWB مخصوص باره‌ای هوایی و بیشتر کاربرد اطلاعاتی-ردیابی داره، و BOL برای بار دریاییه و یه سند حقوقی محکم‌تر با قدرت انتقال مالکیته. وقتی می‌خوای بار خودت رو پیدا کنی، اول باید بدونی از چه راهی اومده هوایی یا دریایی بعد بری سراغ کد درستش.