اینکوترمز چیست و چه کاربردی در تجارت بینالملل دارد؟
اینکوترمز (Incoterms) که مخفف "International Commercial Terms" (شرایط تجاری بینالمللی) است، مجموعهای از قوانین استاندارد و بینالمللی است که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) تدوین شده و برای تعیین مسئولیتها، هزینهها و ریسکهای مرتبط با تحویل کالا در معاملات تجاری بینالمللی استفاده میشود. این قوانین بهصورت گسترده در واردات کالا، صادرات کالا، حملونقل بینالمللی، حملونقل هوایی و حملونقل دریایی به کار میروند و بهعنوان یک زبان مشترک بین خریداران و فروشندگان در سراسر جهان عمل میکنند.
چه نهادی مسئول انتشار قوانین اینکوترمز است؟
اتاق بازرگانی بینالمللی (International Chamber of Commerce - ICC) مسئول تدوین و انتشار قوانین اینکوترمز است. این نهاد بینالمللی از سال ۱۹۳۶ این قوانین را معرفی کرده و بهصورت دورهای (تقریباً هر ۱۰ سال یکبار) آنها را بهروزرسانی میکند تا با تغییرات در تجارت جهانی و نیازهای بازار هماهنگ شوند. نسخه کنونی اینکوترمز (تا تاریخ امروز، ۸ جولای ۲۰۲۵) نسخه اینکوترمز ۲۰۲۰ است که از ژانویه ۲۰۲۰ اجرایی شده است.
چگونه میتوان به آخرین نسخه اینکوترمز ۲۰۲۰ دسترسی پیدا کرد؟
برای دسترسی به نسخه کامل و رسمی اینکوترمز ۲۰۲۰، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- خرید از وبسایت رسمی ICC:
اتاق بازرگانی بینالمللی نسخههای رسمی اینکوترمز را بهصورت کتاب، فایل دیجیتال (PDF) یا اپلیکیشن موبایل ارائه میدهد. برای دسترسی، میتوانید به وبسایت رسمی ICC مراجعه کنید. این منبع شامل متن کامل قوانین، توضیحات و راهنماییهای کاربردی است. - دورههای آموزشی و منابع معتبر:
ICC و سازمانهای وابسته در کشورهای مختلف، دورههای آموزشی حضوری یا آنلاین برگزار میکنند که شامل توضیحات اینکوترمز ۲۰۲۰ است. همچنین، کتابهای راهنما و منابع آموزشی توسط ناشران معتبر تجارت بینالملل منتشر میشوند. - مشاوره با متخصصان گمرکی یا لجستیک:
شرکتهای فعال در حملونقل بینالمللی یا متخصصان ترخیص کالا از گمرک معمولاً نسخههای بهروز اینکوترمز را در اختیار دارند و میتوانند شما را راهنمایی کنند. - کتابخانهها و منابع دانشگاهی:
بسیاری از دانشگاهها و کتابخانههای تخصصی تجارت بینالملل، نسخههای چاپی یا دیجیتال اینکوترمز را در دسترس دارند.
توجه: از منابع غیررسمی یا ترجمههای غیرمعتبر اجتناب کنید، زیرا ممکن است نادرست یا ناقص باشند. برای اطمینان، همیشه به منابع منتشرشده توسط ICC مراجعه کنید.
چرا در تجارت بینالمللی از قوانین اینکوترمز استفاده میشود؟
استفاده از اینکوترمز در تجارت بینالمللی به دلایل زیر ضروری است:
- ایجاد شفافیت در قراردادها:
اینکوترمز وظایف، هزینهها و ریسکهای خریدار و فروشنده را بهوضوح تعریف میکند، که از سوءتفاهمها و اختلافات احتمالی جلوگیری میکند. این موضوع بهویژه در فرآیندهایی مانند ترخیص کالا از گمرک یا هماهنگی حملونقل هوایی و حملونقل دریایی اهمیت دارد. - استانداردسازی جهانی:
اینکوترمز یک زبان مشترک جهانی ارائه میدهد که در همه کشورها قابلفهم است. این امر برای بازرگانانی که در واردات کالا، صادرات کالا یا خرید کالا از وبسایتهای خارجی فعالیت میکنند، هماهنگی را آسانتر میکند. - کاهش ریسکهای قانونی و مالی:
با مشخص کردن دقیق مسئولیتها، اینکوترمز ریسکهای مرتبط با خسارت کالا، تأخیر در تحویل یا هزینههای غیرمنتظره را کاهش میدهد. - تسهیل فرآیندهای لجستیکی:
اینکوترمز به هماهنگی بهتر بین مراحل مختلف زنجیره تأمین، از جمله حملونقل بینالمللی و ترخیص کالا از گمرک (مانند ترخیص کالا از گمرک فرودگاه امام خمینی یا ترخیص کالا از گمرک شهید رجایی)، کمک میکند. - انطباق با قوانین بینالمللی:
اینکوترمز با قوانین تجارت جهانی هماهنگ است و استفاده از آن در قراردادها، انطباق با استانداردهای بینالمللی را تضمین میکند.
مسئولیتها و تعهدات خریدار و فروشنده طبق اینکوترمز
اینکوترمز ۲۰۲۰ شامل ۱۱ قانون است که به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: قوانین برای هر نوع حملونقل (مانند EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU، DDP) و قوانین مخصوص حملونقل دریایی (مانند FAS، FOB، CFR، CIF). هر قانون مسئولیتها و تعهدات متفاوتی برای خریدار و فروشنده تعیین میکند. در ادامه، یک نمای کلی از مسئولیتها ارائه شده است:
مسئولیتهای فروشنده:
- تحویل کالا: بسته به قانون اینکوترمز انتخابشده، فروشنده باید کالا را در مکان مشخص (مثلاً کارخانه، بندر یا مقصد) تحویل دهد.
- تهیه اسناد: ارائه اسناد تجاری مانند فاکتور، بارنامه یا گواهی مبدأ برای فرآیندهایی مانند ترخیص کالا از گمرک.
- بستهبندی و علامتگذاری: اطمینان از بستهبندی مناسب کالا برای حملونقل بینالمللی (هوایی یا دریایی).
- پرداخت هزینهها: پوشش هزینههای مربوط به آمادهسازی، بارگیری یا حمل تا نقطه تعیینشده در قرارداد (بسته به قانون اینکوترمز).
- بیمه (در برخی قوانین): در قوانین مانند CIP و CIF، فروشنده موظف به تهیه بیمه حملونقل است.
مسئولیتهای خریدار:
- پرداخت هزینه کالا: پرداخت قیمت توافقشده طبق قرارداد.
- تحویل گرفتن کالا: دریافت کالا در مکان و زمان مشخصشده.
- ترخیص گمرکی: در بسیاری از قوانین اینکوترمز، خریدار مسئول ترخیص کالا از گمرک (مانند ترخیص کالا از گمرک فرودگاه امام خمینی یا ترخیص کالا از گمرک شهید رجایی) و پرداخت عوارض گمرکی است.
- هزینههای حمل و بیمه: بسته به قانون، خریدار ممکن است مسئول هزینههای حملونقل هوایی یا حملونقل دریایی و بیمه پس از نقطه تحویل باشد.
- ریسک خسارت: خریدار معمولاً پس از تحویل کالا در نقطه تعیینشده، ریسک خسارت یا از دست رفتن کالا را متحمل میشود.
مثال:
- در قانون EXW (Ex Works)، فروشنده کمترین مسئولیت را دارد و خریدار باید تمام مراحل حملونقل بینالمللی و ترخیص کالا از گمرک را مدیریت کند.
- در قانون DDP (Delivered Duty Paid)، فروشنده بیشترین مسئولیت را بر عهده دارد، از جمله ترخیص کالا از گمرک در کشور مقصد.
مزایای استفاده از قوانین اینکوترمز در قراردادهای بینالمللی
استفاده از اینکوترمز در قراردادهای بینالمللی مزایای متعددی دارد:
| مزیت | توضیحات |
|---|---|
| کاهش اختلافات | با تعریف دقیق مسئولیتها، احتمال بروز اختلاف بین خریدار و فروشنده کاهش مییابد. |
| شفافیت در هزینهها | اینکوترمز مشخص میکند که کدام طرف مسئول هزینههای حمل، بیمه یا گمرک است، که به بودجهریزی دقیق کمک میکند. |
| تسهیل تجارت جهانی | استانداردسازی قوانین باعث میشود قراردادها در واردات کالا و صادرات کالا در سراسر جهان قابلفهم باشند. |
| انعطافپذیری | اینکوترمز برای انواع مختلف حملونقل (مانند حملونقل هوایی و حملونقل دریایی) و نیازهای تجاری مناسب است. |
| حمایت قانونی | استفاده از اینکوترمز در قراردادها، انطباق با استانداردهای بینالمللی را تضمین کرده و در دعاوی حقوقی بهعنوان مرجع پذیرفته میشود. |
| بهبود لجستیک | هماهنگی بهتر بین مراحل حملونقل بینالمللی و ترخیص کالا از گمرک (مانند ترخیص کالا از گمرک باهنر یا ترخیص کالا از گمرک شهریار) با استفاده از اینکوترمز امکانپذیر است. |
معایب عدم استفاده از اینکوترمز در معاملات خارجی
حملونقل بینالمللی کالاها در تجارت جهانی نیازمند توافقات دقیق بین خریدار و فروشنده است. اینکوترمز (Incoterms) بهعنوان مجموعهای از قوانین استاندارد، مسئولیتها، هزینهها و ریسکهای مرتبط با انتقال کالا را مشخص میکند. عدم استفاده از اینکوترمز در معاملات خارجی میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند. نخست، نبود توافق روشن درباره مسئولیتهای حملونقل ممکن است منجر به اختلافات حقوقی بین طرفین شود، زیرا هر یک ممکن است بر اساس قوانین محلی خود عمل کنند. این ابهام میتواند هزینههای غیرمنتظرهای مانند هزینههای گمرکی، انبارداری یا بیمه را به یکی از طرفین تحمیل کند. دوم، عدم تعیین نقطه دقیق انتقال ریسک (مانند خسارت یا مفقود شدن کالا) میتواند فرآیند جبران خسارت را پیچیده کند. سوم، بدون اینکوترمز، هماهنگی بین روشهای مختلف حملونقل بینالمللی (هوایی، دریایی یا زمینی) دشوارتر شده و ممکن است باعث تأخیر در تحویل کالا شود. در نهایت، فقدان این استانداردها ممکن است اعتماد بین طرفین را کاهش دهد و به روابط تجاری بلندمدت آسیب برساند. استفاده از اینکوترمز، با ایجاد شفافیت و کاهش ریسکهای حقوقی و مالی، به بهبود کارایی معاملات کمک میکند.
تغییرات مهم در اینکوترمز ۲۰۲۰ نسبت به نسخههای قبلی
نسخه ۲۰۲۰ اینکوترمز، که توسط اتاق بازرگانی اطلاعاترسانی (ICC)، منتشر شده، شامل چندین بهروزرسانی کلیدی نسبت به نسخههای قبلی است، بهویژه اینکوترمز ۲۰۱۰. این تغییرات با هدف انعطافپذیری بیشتر و هماهنگی با شیوههای مدرن تجارت جهانی اعمال شدهاند. یکی از مهمترین تغییرات، جایگزینی اصطلاح DAT (تحویل در پایانه) با DPU (Delivered at Place Unloaded) است. این تغییر امکان تحویل کالا در مکانهای غیر از پایانهها (مانند انبارها) را فراهم میکند و انعطافپذیری بیشتری به فروشندگان میدهد. همچنین، در نسخه ۲۰۲۰، الزامات مربوط به بیمه در ترمهای CIF و CIP بازبینی شده است. در CIF، سطح پوشش بیمهای حداقل باقی مانده، اما در CIP، سطح بالاتری از پوشش بیمهای (مطابق با بند A موسسه بیمهگران لندن) الزامی شده است. علاوه بر این، نسخه ۲۰۲۰ امکان استفاده از وسایل نقلیه شخصی برای حملونقل در ترم FCA را بهصراحت مجاز کرده است، که این امر بهویژه برای تجارت الکترونیک مفید است. در نهایت، توضیحات دقیقتری درباره تخصیص هزینهها و مسئولیتهای امنیتی ارائه شده تا از ابهامات احتمالی جلوگیری شود. این تغییرات، اینکوترمز را با نیازهای روز تجارت جهانی هماهنگتر کرده است.
دستهبندی ترمهای اینکوترمز به چهار گروه E، F، C و D
اینکوترمز ۲۰۲۰ شامل ۱۱ اصطلاح است که در چهار گروه E، F، C و D دستهبندی میشوند. این گروهها بر اساس سطح مسئولیتهای فروشنده و خریدار در فرآیند حملونقل بینالمللی تعریف شدهاند:
گروه E (EXW - Ex Works): فروشنده کمترین مسئولیت را دارد و کالا را در محل خود (مانند کارخانه) در اختیار خریدار قرار میدهد. خریدار تمام هزینهها و ریسکهای حملونقل را بر عهده میگیرد.
گروه F (FCA, FAS, FOB): فروشنده مسئول تحویل کالا به حامل تعیینشده توسط خریدار است، اما هزینهها و ریسکها پس از تحویل به خریدار منتقل میشود. این گروه برای حملونقل دریایی و آبراهی داخلی (مانند FOB و FAS) مناسب است.
گروه C (CPT, CIP, CFR, CIF): فروشنده هزینههای حملونقل تا مقصد را پرداخت میکند، اما ریسک پس از تحویل به حامل به خریدار منتقل میشود. ترمهای CIF و CFR بهطور خاص برای حملونقل دریایی و آبراهی داخلی طراحی شدهاند.
گروه D (DAP, DPU, DDP): فروشنده بیشترین مسئولیت را دارد و کالا را تا مقصد نهایی تحویل میدهد. در DDP، فروشنده حتی عوارض گمرکی را نیز پرداخت میکند.
اصطلاحات تعریفشده در اینکوترمز برای روشهای مختلف حملونقل
اینکوترمز ۲۰۲۰ برای روشهای مختلف حملونقل بینالمللی طراحی شده و برخی اصطلاحات برای همه روشها (دریایی، هوایی، زمینی) و برخی مختص حملونقل دریایی و آبراهی داخلی هستند. اصطلاحات چندمنظوره شامل EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU و DDP هستند که برای هر نوع حملونقلی قابلاستفادهاند. در مقابل، اصطلاحات FAS، FOB، CFR و CIF بهطور خاص برای حملونقل دریایی و آبراهی داخلی تعریف شدهاند. برای مثال، در FOB، فروشنده مسئول تحویل کالا تا لحظهای است که کالا از روی عرشه کشتی بارگیری میشود، و پس از آن، ریسک به خریدار منتقل میشود. انتخاب اصطلاح مناسب به نوع کالا، روش حملونقل و توافق طرفین بستگی دارد.
اینکوترمز مناسب برای حملونقل دریایی و آبراهی داخلی
چهار اصطلاح اینکوترمز ۲۰۲۰ بهطور اختصاصی برای حملونقل دریایی و آبراهی داخلی طراحی شدهاند:
FAS (Free Alongside Ship): فروشنده کالا را در کنار کشتی در بندر مبدأ تحویل میدهد. خریدار از این نقطه مسئول هزینهها و ریسکهاست.
FOB (Free On Board): فروشنده کالا را پس از بارگیری روی کشتی تحویل میدهد و ریسک پس از عبور کالا از نردههای کشتی به خریدار منتقل میشود.
CFR (Cost and Freight): فروشنده هزینههای حمل تا بندر مقصد را پرداخت میکند، اما ریسک پس از بارگیری به خریدار منتقل میشود.
CIF (Cost, Insurance and Freight): مشابه CFR است، اما فروشنده موظف به تأمین بیمه برای کالا تا بندر مقصد است.
این اصطلاحات برای معاملاتی که شامل حملونقل از طریق دریا یا آبراههای داخلی هستند، مناسباند و شفافیت بالایی در تخصیص مسئولیتها فراهم میکنند.
تفاوتهای کلیدی بین اینکوترمز ۲۰۱۰ و اینکوترمز ۲۰۲۰
ویژگی | اینکوترمز ۲۰۱۰ | اینکوترمز ۲۰۲۰ |
|---|---|---|
اصطلاح DAT | وجود داشت (تحویل در پایانه) | جایگزین با DPU (تحویل در محل تخلیهشده) |
بیمه در CIP | پوشش بیمهای حداقل | پوشش بیمهای سطح بالاتر (بند A) |
حمل با وسیله شخصی | بهصراحت مجاز نبود | در FCA مجاز شده |
تخصیص هزینهها | توضیحات محدود | توضیحات دقیقتر درباره هزینهها و امنیت |
اینکوترمز ۲۰۲۰ با تمرکز بر انعطافپذیری و شفافیت، بهروزرسانیهایی را معرفی کرده که پاسخگوی نیازهای مدرن تجارت جهانی، بهویژه در حملونقل بینالمللی، است. تغییرات در اصطلاحات، بیمه و مسئولیتها به بهبود کارایی و کاهش اختلافات کمک میکند.
تقسیم هزینهها بین خریدار و فروشنده طبق اینکوترمز
در نظام تجارت بینالمللی، اینکوترمز (Incoterms) بهعنوان یک استاندارد حقوقی جهانی، چارچوبی شفاف برای تعیین مسئولیتها و تقسیم هزینهها بین خریدار و فروشنده ارائه میدهد. این قواعد در نسخههای مختلف خود، از جمله Incoterms 2020، هر یک بهوضوح مشخص میکنند که چه کسی مسئول هزینههای حمل، بیمه، بستهبندی، بارگیری، تخلیه، و حتی ترخیص کالا از گمرک در مبدأ یا مقصد است. بهعنوان مثال، در ترم EXW تقریباً تمامی هزینهها بر عهده خریدار است، در حالیکه در ترم DDP، فروشنده موظف به پرداخت تمام هزینهها تا تحویل کالا در محل نهایی است. درک این تقسیمبندی برای کاهش ریسکهای مالی و حقوقی در قراردادهای بینالمللی حیاتی است و انتخاب نادرست میتواند منجر به تحمیل هزینههای پیشبینینشده شود. در معاملات مربوط به واردات کالا یا صادرات کالا، توجه به این تقسیمبندی میتواند نقش کلیدی در بهینهسازی هزینهها و برنامهریزی دقیق زنجیره تأمین داشته باشد.
نکات کلیدی در انتخاب صحیح ترم اینکوترمز برای هر معامله
انتخاب ترم مناسب اینکوترمز در هر معامله تجاری، نهتنها به موقعیت جغرافیایی و ساختار لجستیکی طرفین بستگی دارد، بلکه به میزان مسئولیتپذیری هر طرف، قدرت اجرایی در حملونقل بینالمللی، قوانین گمرکی مقصد و نوع کالا نیز وابسته است. نکات کلیدی در این زمینه شامل ارزیابی ظرفیت حمل داخلی و بینالمللی فروشنده، میزان دسترسی خریدار به ترخیص کالا از گمرک مقصد، نوع حمل (هوایی، دریایی یا زمینی) و وجود محدودیتهای قانونی در کشور مقصد است. همچنین طرفین باید در نظر داشته باشند که برخی ترمها مانند FOB و CFR مختص حمل دریایی هستند و برای حمل و نقل هوایی مناسب نیستند. از سوی دیگر، ترمهایی مانند DAP و DDP نیازمند آشنایی کامل فروشنده با قوانین واردات کالا در کشور خریدار هستند. استفاده نادرست از ترمها میتواند منجر به توقف کالا در گمرک و ایجاد هزینههای مازاد شود. در نتیجه، انتخاب آگاهانه بر پایه تحلیل حقوقی و عملیاتی، موجب جلوگیری از اختلافات و حفظ سودآوری معامله خواهد شد.
نحوه استفاده عملی از ترمهای اینکوترمز در قراردادها
برای بهرهگیری مؤثر از ترمهای اینکوترمز در قراردادهای بینالمللی، لازم است که این ترمها بهصورت دقیق، شفاف و همراه با اطلاعات تکمیلی در متن قرارداد گنجانده شوند. صرف درج عباراتی مانند "FOB بندر X" یا "CIF بندر Y" کافی نیست و طرفین باید نسخه دقیق مورد استفاده (مثلاً Incoterms 2020)، محل دقیق تحویل کالا، و مسئولیتهای مرتبط با حمل، بیمه و ترخیص کالا از گمرک را به روشنی تعیین کنند. همچنین لازم است اسناد مرتبط با تحویل کالا، مانند بارنامه، گواهی مبدا، بیمهنامه و سایر مدارک لازم نیز در قرارداد ذکر شود. در معاملات واردات کالا یا صادرات کالا، توجه به این جزییات به طرفین این اطمینان را میدهد که کالا در زمان مقرر، با هزینه قابل پیشبینی و بدون اختلاف، به مقصد میرسد. استفاده درست از این ترمها نهتنها ریسکهای حقوقی را کاهش میدهد، بلکه بهرهوری و هماهنگی در زنجیره تأمین بینالمللی را نیز افزایش میدهد.
اهمیت آشنایی با اینکوترمز برای تجار، بازرگانان
آشنایی با اینکوترمز برای فعالان عرصه تجارت بینالمللی، همچون تجار، بازرگانان و شرکتهای حملونقل، به معنای دسترسی به زبان مشترکی برای تقسیم دقیق مسئولیتها، هزینهها و خطرهای مرتبط با حمل و تحویل کالا است. این قوانین که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی تدوین شدهاند، شفافیت عملی را در قراردادها افزایش داده و امکان پیشبینی دقیق هزینههای حمل، بیمه، ترخیص و مالیات را فراهم میآورند . همچنین کمک میکند از بروز اختلافات گمرکی، حقوقی و لجستیکی جلوگیری شود و مذاکرات تجاری با سرعت و دقت بیشتر انجام شود . برای شرکتهای حملونقل، این قوانین مبنا و مرجع تصمیمگیری درباره خدمات، قیمتگذاری و فرآیندهای اجرایی است.
ترم EXW – تحویل در محل کار (Ex Works)
در ترم EXW، حداکثر مسئولیت بر دوش خریدار قرار دارد؛ فروشنده تنها باید کالا را در محل کارخانه یا انبار خود در اختیار خریدار یا نمایندهاش قرار دهد، بدون مسئولیت برای بستهبندی، تأمین حملونقل، بیمه یا ترخیص صادرات . این ترم غالباً برای ارائه قیمت اولیه جذابتر است اما برای خریدار مستلزم برنامهریزی کامل فرآیند حمل و مسئولیت اجرا است.
ترم FCA – تحویل به حملکننده (Free Carrier)
ترم FCA به فروشنده تکلیف میکند تا کالا را در مکان مشخصی (کارخانه یا ترمینال حامل) تحویل دهد و مسئولیت ترخیص صادرات را نیز برعهده بگیرد. پس از تحویل به حامل تعیینشده توسط خریدار، تجارت و ریسک به خریدار منتقل میشود . این ترم برای انواع روشهای حمل (دریایی، هوایی، زمینی) کاربردی و انعطافپذیر است.
ترم FAS – تحویل در کنار کشتی (Free Alongside Ship)
این شرط تنها برای حمل دریایی یا آبراههای داخلی کاربرد دارد. فروشنده باید کالا را کنار کشتی در بندر مبدأ تحویل دهد و مسئول بستهبندی و ترخیص صادرات تا آن نقطه است . هنگامی که کالا کنار کشتی قرار گرفت، تمامی هزینهها و ریسکها بر عهده خریدار خواهد بود.
ترم FOB – تحویل روی عرشه کشتی (Free On Board)
در FOB، فروشنده مسئولیت تا زمانی که کالا بر عرشه کشتی گذاشته شود را بر عهده دارد، همراه با ترخیص صادرات. ریسک از لحظه بارگیری منتقل شده و سایر هزینهها بر عهده خریدار است . این ترم برای محمولههای دریایی غیرکانتینری مناسب است.
ترم CFR – هزینه و کرایه حمل پرداخت شده (Cost and Freight)
CFR برای حمل دریایی است و فروشنده تمامی هزینه حمل تا بندر مقصد را پرداخت میکند، اما ریسک پس از بارگیری بر عهده خریدار خواهد بود. این ترم بیمه را شامل نمیشود و خریدار باید خودش آن را تأمین کند.
ترم CIF – هزینه، بیمه و کرایه حمل پرداخت شده (Cost, Insurance and Freight)
در CIF مانند CFR، فروشنده هزینه حمل تا بندر مقصد را متقبل میشود، اما علاوه بر آن باید حداقل بیمه حمل را هم فراهم کند. ریسک مشابه CFR بعد از بارگیری منتقل میشود . این ترم برای خریدارانی مناسب است که ترجیح میدهند بیمه توسط فروشنده انجام شود.
ترم CPT – کرایه حمل پرداخت شده تا مقصد (Carriage Paid To)
در CPT، فروشنده کرایه حمل تا نقطه مقصد تعیینشده را پرداخت میکند، اما ریسک پس از تحویل کالا به اولین حامل منتقل میشود. این شرط برای تمام روشهای حمل قابل استفاده است .
ترم CIP – کرایه و بیمه پرداخت شده تا مقصد (Carriage and Insurance Paid To)
CIP مشابه CPT است با این تفاوت که فروشنده باید بیمه حمل کالا را تا مقصد نیز فراهم کند. این ترم برای تمام روشهای حمل کاربرد دارد و سطح پوشش بیمهای بالاتری نسبت به CIF دارد .
ترم DPU – تحویل در مقصد پس از تخلیه (Delivered at Place Unloaded)
DPU – جایگزین DAT – به فروشنده مسئولیت حمل، ترخیص صادرات، حمل تا مقصد و تخلیه در مکان مشخص را محول میکند. ریسک و هزینه پس از تخلیه بر عهده خریدار است.
ترم DAP – تحویل در محل مقصد (Delivered at Place)
در DAP، فروشنده باید کالا را در محل نهایی تعیینشده بدون تخلیه تحویل دهد و هزینه حمل و ترخیص صادرات را پوشش میدهد. ریسک تا زمان تحویل بر عهده فروشنده است؛ ولی تخلیه و ترخیص واردات با خریدار خواهد بود .
ترم DDP – تحویل با پرداخت حقوق و عوارض (Delivered Duty Paid)
DDP دشوارترین و کاملترین ترم از نظر مسئولیت فروشنده است؛ او باید تمام هزینهها از جمله حقوق گمرکی واردات، مالیات و حمل تا محل نهایی را تقبل کند. تنها مسئولیت خریدار تخلیه کالا است. در صورتیکه فروشنده با مقررات گمرک کشور مقصد آشنا نباشد، این ترم میتواند منبع ریسک قوی و هزینههای پیشبینینشده باشد .
بیمه کالا در اینکوترمز بر عهده چه کسی است؟
در اینکوترمز، مسئولیت و تأمین بیمه کالا بستگی به ترم انتخابشده دارد. بهصورت کلی، تنها دو ترم الزامی دارند که فروشنده بیمه را تهیه کند: CIF (هزینه، بیمه و کرایه حمل پرداختشده) و CIP (کرایه و بیمه پرداختشده تا مقصد). در CIF، فروشنده باید بیمهنامهای در حد کمترین پوشش (Institute Cargo Clauses C) تهیه کرده و هزینه آن را تقبل کند، اما ریسک پس از بارگیری کالا بر عهده خریدار است. در CIP، فروشنده باید پوشش بیمهای کاملتری (معمولاً با پوشش ۱۱۰٪ طبق Clause A) برای مسیر حمل فراهم کند . در دیگر ترمها مانند EXW، FOB، FAS، CFR و CPT، فروشنده ملزم به تهیه بیمه نیست و این وظیفه بر عهده خریدار است. بنابراین، اگر در قرارداد میخواهید پوشش بیمهای تضمینشدهای وجود داشته باشد، باید از CIF یا CIP استفاده کنید؛ در غیر این صورت، باید توجه داشته باشید که بدون بیمه مناسب، ریسک خسارتها در مسیر حمل بر عهده خریدار خواهد بود.
بررسی مزایا و معایب استفاده از هر یک از ترمهای اینکوترمز
استفاده از اینکوترمز مزایای زیادی دارد، اما با چالشهایی نیز همراه است:
مزایا
شفافیت و استانداردسازی در معاملات بینالمللی که باعث کاهش اختلافات و نیاز به مشاوره حقوقی میشود .
تقسیم واضح مسئولیتها و هزینهها، که مدیریت ریسک را آسانتر میکند .
تنوع انتخاب بر اساس نیازهای حمل و نوع ریسک، که انعطافپذیری بالا ایجاد میکند .
معایب
پیچیدگی برای تازهواردان به تجارت خارجی؛ انتخاب اشتباه ترم ابزار ریسک پنهان ایجاد میکند .
پوشش بیمه ممکن است ناکافی باشد؛ بهخصوص در ترمهایی که بیمه بهصورت پیشفرض وجود ندارد یا کمپوشش است .
اینکوترمز تعهدات حقوقی غیرمرتبط مانند مالکیت یا شرایط پرداخت را پوشش نمیدهد و باید در قرارداد جداگانه لحاظ شود.
نیاز به بهروزرسانی مداوم با نسخههای جدید (مثلاً Incoterms 2020) دارد، در غیر این صورت ممکن است اختلافنظر ایجاد شود .
